اقتصاد مقاومتی؛ الگوی پیشرفت پایدار ایران

ثروتی که هویت درون زا دارد و به عوامل ملی و بومی ، متکی است و در تعامل بیرونی هم برون گرا خواهد بود البته در شرایط برد - برد.

"اقتصاد مقاومتی" ، تقریبا واژه ای نوین اما با کاربردی تاریخی و همیشگی است که در شرایط کنونی کشور و محیط بین المللی ناشی از تحریم ها و حتی دوره پساتحریم حساسیت و اهمیت بیشتری دارد و چون مشکلات اقتصادی داریم به ان حساس شده ایم در حالی که اگر عقلانیت و خرد مذهبی و اسلامی و ملی در جامعه نهادینه شود همواره باید برای استقرار اقتصاد مقاومتی تلاش کنیم.

جوهره اقتصاد مقاومتی را حداکثرسازی بهره وری منابع و تکیه بر مزیت نسبی پایدار و مبتنی بر تنوع اقلیمی تشکیل می دهد و این را هم بدانیم که اقتصاد مقاومتی موضوعی کاملا قابل تحقق است چون ایران منابع زیرزمینی ، روزمینی ، راهبردی ، نیروی انسانی و دانش های آن را دارد و باید بهره وری منابع پایه ای مانند آب و خاک افزایش یابد.

مقام معظم رهبری در رهنمودی راهبردی و فعال و مبتنی بر آینده شناسی و آینده گرایی ؛ سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی را در 29 بهمن 1392در ادامه نامگذاری اقتصادی سال های ( اصلاح الگوی مصرف منابع ؛ همت مضاعف و کار مضاعف ، جهاد اقتصادی ، حمایت از کار و سرمایه ملی ، حماسه سیاسی و اقتصادی ) ابلاغ فرمودند تا حرکت های اقتصادی کشور با رویکردهای متمایز و هوشمندانه تر از دوره های گذشته پیگیری و در حوزه رسانه های ملی و گروهی نیز تبیین شود.

پاسخ مطمئن به دغدغه های اقتصادی مقام معظم رهبری را همیشه در اولویت قرار دهیم.

این سیاست ها در واقع نقشه راه پیشرفت همراه با تعالی برای کشورمان است و همه مردم و مسئولان و مدیران و در همه بخش ها باید برای تحقق اهداف ان تلاش کنند و هیچ کسی بدون تعهد نیست.

یکی از مواردی که می تواند ما را در این زمینه یاری کند ؛ افزایش انگیزه تولید و روانشناسی مثبت اقتصادی است و حداقل این است که انگیزه منفی اقتصادی را در جامعه حذف کنیم.

ظرفیت های منفی سبب خواهد شد زیان ان هم جامعه و هم اقتصاد ایران اسلامی را تهدید کند.

"روانشناسی اقتصادی" به معنی تحلیل عوامل و رفتارهایی است که انگیزه همه ارکان مستقیم و غیر مستقیم تولید و ایجاد ارزش افزوده یا ثروت واقعی را تقویت می کند و امیدواری به رشد و توسعه و رونق اقتصادی به حداکثر برسد. 

این روند به تقویت فضیلت های اقتصادی کمک خواهد کرد ؛ همه مردم با همه منابع خود وارد عرصه تولید واقعی می شوند و همه بازارهای اقتصادی هم اعم از پول و کار و کالا و سرمایه هم در خدمت تولید ملی قرار می گیرند.

جوهره این نامگذاری شامل مثلث " افزایش بهره وری ، کارایی و کارامدی با همگرایی مردم ؛ مدیران و تخصیص بهینه منابع" است و کیفیت تولید در تراز جهانی رشد می کند و توسعه افقی ( کمیت ) و عمودی ( کیفیت) را به ارمغان می اورد. 

از طرف دیگر رونق اقتصادی و تبدیل تهدید دشمنان به فرصت پیشرفت ، نیازمند فضای مطلوب روانشناسی است تا همه ظرفیت های ایجاد ارزش افزوده و تولید ثروت در همه مختصات سرزمین و جغرافیای طبیعی و انسانی و اقتصادی فعال شود و در مسیر ایجاد ثروت قرار گیرد.

برای این کار باید فضای اقتصادی همراه با انگیزه اقتصادی و سودآوری و نفع فردی و جمعی و ملی فراهم شود و هر گونه تلاشی برای سیاه نمایی و دروغ سازی یا کاذب نمایی و حتی تحلیل ناقص و ضعیف و مضیق می تواند به کاهش تولید منتهی شود که بی رونقی را در پی دارد.

اقتصاد ایران در فضای محیطی متمایز قرار دارد و با خوداتکایی اقتصادی می تواند فشارهای اقتصادی بین المللی را بی اثر کند و به مسیر استقلال خواهی خود استمرار بخشد. 

رونق پایدار تولید ملی ، ایجاد حدکاثر ارزش افزوده ، ساماندهی قیمت تمام شده و قابل رقابت ، قابل قبول بودن کیفیت و استانداردهای تولید ، رعایت استانداردهای زیست محیطی ، فناوری‌های نوین و پیشرفته در فرآیند تولید محصولات و اقتصاد دنش بینان را می توان از ویژگی های اقتصاد مقاومتی دانست.

باید همه مردم در هر نقطه از ایران برای تحقق ان تلاش کنند و وارد برنامه ریزی و تقسیم کار شوند.

اجرای برجام هم اگر به تقویت اقتصاد مقاومتی کمک کند بیشترین دستاوردها را خواهد داشت.

فاصله توسعه نیافتگی با وضع مطلوب در میان مدت قابل برطرف شدن است و توسعه اقتصادی در ایران زمین باید " برای ملت ، با کمک ملت و همراه با ملت " باشد تا محیط بیرونی را به راحتی مدیریت کنیم.

به هر حال سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی مهمترین تلاش کاربردی و نظری برای اصلاح هدفمند ساختارهای اقتصادی کشور در همه بازارها و در سطح سیاست های ملی و فراملی است و همه عوامل خرد انسانی (یک فرد) تا تشکل ها و ملت را در بر می گیرد.

اقتصاد ایران به نظام و طرح بزرگی برای ایجاد بزرگراه های وسیع رشد و توسعه پایدار نیاز دارد و تحول در عرصه نرم افزاری ، مدیریت ذهنی و توسعه تئوری های اقتصادی مبتنی با ویژگی های بومی ضروری است .

" خرد متعارف " برای تحقق این سیاست بزرگ ، المپیک دانش اقتصادی ، توسعه روش مند علوم انسانی ، ارتقای بهره وری ، تبیین واژه های اقتصادی و اجتماعی ویژه جامعه ایرانی اسلامی و... است. این یا سیاست های کلی در واقع تلاش گسترده برای اصلاح ساختارهای اقتصادی است که البته نقطه اغاز برای " خلق نسل جدید اقتصادی" در ایران اسلامی محسوب می شود.

نمی توان با خرد متعارف گذشته به این اهداف رسید بلکه باید با خردهای متهورانه و غیر متعارف اما علمی و مبتنی بر عقلانیت به این سمت حرکت کنیم.

اقتصاد مقاومتی موقعی تحقق خواهد یافت که هر لحظه از زمان ، هر وجب از خاک و هر فرد ایرانی مبنعی دائمی برای تولید ثروت باشند و همگرایی ها به حداکثر برسد ، ثبات سیاستی داشته باشیم ، ثبات نسبی اقتصاد در همه بازارها تضمین شود و اقتصاد و سرمایه انسان محور و دانش بنیان شکل بگیرد و گردش پیدا کند.

توسعه درون زای اقتصاد ملی و استفاده از ظرفیت های داخلی و همه مزیت های نسبی برای استقرار اقتصاد مقاومتی ضروری است.

برای استقرار اقتصاد مقاومتی باید به سمت مردم محور کردن فعالیت های تولیدی و توزیعی برویم و از تولید ملی با رویکرد محصولات دانش بنیان حمایت کنیم. 

مردم صاحب اصلی انقلاب و نظام هستند و باید در همه عرصه های اقتصادی و سیاسی و فرهنگی وارد شوند و در آن صورت می توانیم اقتصاد غیرآسیب پذیر داشته باشیم و از همه ظرفیت ها برای تقویت تولید و رشد و توسعه اقتصادی استفاده کنیم. 

هم سنجی سیاست های اقتصاد مقاومتی با همتاهای پیشنین مانند برنامه های مختلف توسعه پنجساله و سند چشم انداز بیست ساله و اسناد میان مدت ( دو تا 5 ساله) نشان می دهد که نظام جمهوری اسلامی ایران می خواهد در دهه پیشرفت همراه با عدالت به پیشرفتی فراتر از الگوهای رایج و اسیب پذیر برسد. الگوهایی که حتی در کشورهای توسعه یافته و صنعتی هم آسیب پذیر است که بحران های مالی و اقتصادی اخیر در غرب شکست پذیری ان را نشان داده است.

"اقتصاد مقاومتی ، الگوی فراتوسعه و ابرپیشرفت برای ایران اسلامی است و برایند تمام دانش اقتصاد توسعه و تجارب تاریخی اقتصادی در جهان و بیش از سه دهه در نظام جمهوری اسلامی ایران است و هرگز نباید ان را اقتصاد ریاضتی بدانیم و اتفاقا الگویی ضد ریاضتی است.

یادداشت : اسماعیل محمدی