نفت طلا یا بلای سیاه ؛ از ولخرجی تا ریاضت!

در زمینه سقوط بهای انرژی و کسری شدید بودجه، در میان افراد جوان در کشورهای عربی حاشیه خلیج [فارس] نوعی نارضایتی مشاهده می شود که پیش از این وجود نداشت. 

هفته گذشته،سیزده هزار کارگر بخش نفتی کویت در اعتراض به کاهش دستمزدها و مزایا تظاهرات کردند. مقامات عربستان سعودی نیز روز دوشنبه از طرح تهاجمی خود در زمینه اجرای اصلاحات اقتصادی و کاهش اتکا به بخش نفت خبر دادند. حتی در قطر، که ثروتمندترین کشور جهان محسوب می شود- به شهروندان محلی در روز سه شنبه گفته شد یارانه بنزین حذف می شود.

غانم نسیبه (به ضم نون و فتح سین) بنیانگذار مؤسسه مشاوره ای کورنرستون گلوبال اسوشیتس Cornerstone Global Associates -که در لندن مستقر است- اعلام کرد:‌ «به منظور ایجاد ثبات اقتصادی در درازمدت، اجرای طرح های ریاضتی برای یک دوره زمانی لازم است.» او همچنین گفت:‌ «ایجاد توازن در سطح تغییرات و متقاعد کردن مردم در این باره که مشکلات کنونی بخشی از آینده ای بهتر هستند، یک چالش محسوب می شود.»

افراد زیر سی سال بیش از نیمی از جمعیت چهل و چهار میلیونی را تشکیل می دهند که در شش کشور عربی حاشیه خلیج فارس زندگی می کنند.

سلطان القاسمی تحلیلگر اهل امارات متحده عربی در ماه فوریه در گزارشی نوشت توافقی نانوشته در کشورهای حاشیه خلیج [فارس] وجود دارد مبنی بر این که مادامی که قرار باشد مالیاتی پرداخت نشود، خانواده های حاکم آن مشاغل را اشغال خواهند کرد.

در همین حال، سقوط بهای نفت در بازارهای جهانی زمینه را برای کاهش یارانه های سوخت فراهم کرد و این در حالی است که محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی اخیرا در مصاحبه با بلومبرگ اعلام کرد زمان تغییر کامل الگوهای اقتصادی از جمله ایجاد بزرگترین صندوق توسعه ملی در جهان فرا رسیده است.

حتی صحبت کردن درباره طرح های ریاضت اقتصادی نیز باور نکردنی به نظر می رسد زیرا طی همین چند سال پیش، شیخ نشین های خلیج [فارس] از ثروت های عظیم نفتی خود برای توسعه برخی مناطق استفاده کرده اند. آنها اقدام به ایجاد جزایر مصنوعی‌، مراکز مالی، فرودگاه ها و بنادر کردند که سبب شد بیابان (شبه جزیره) عربی به یک مرکز اقتصادی و گردشگری تبدیل شود. حتی قطر میزبانی رقابت های جام جهانی فوتبال در سال دو هزار و بیست و دو را بر عهده گرفته است.

پول همچنین سبب خاموش شدن ناآرامی های اجتماعی شد که طی بهار عربی منطقه خاور میانه [غرب آسیا] را در بر گرفته بود. 

صندوق بین المللی پول نیز برای شش عضو شورای همکاری خلیج [فارس] امسال کسری بودجه دوازده ممیز سه دهم درصدی را پیش بینی کرده است. 

رشد اقتصادی این کشورها در حال کند شدن است و بر اساس پیش بینی های جدید صندوق بین المللی پول، دولت ها و تجار بخش خصوصی در کشورهای صادر کننده نفت در خاور میانه، می توانند هفت میلیون فرصت شغلی ایجاد کنند که حدود سه میلیون کمتر از رقم مورد انتظار است.

واکنش های شهروندان این کشورها به این موضوع متفاوت بوده است اما همه این کشورها از خطرات ناشی از نارضایتی جوانان آگاهند.

سعودی ها -که با کسری حدود صد میلیارد دلاری در سال گذشته مواجه بودند- در حال برنامه ریزی برای «تغییر ساختار یارانه»‌هستند. آنها همچنین در تلاش برای پیشبرد راهکاری برای پرداخت پول به افراد کم درآمد هستند که به یارانه ها متکی هستند. 

در کویت، پارلمان این کشور هزینه های خدمات عمومی را برای خارجی ها و تجار برای نخستین بار طی نیم قرن افزایش داد. خانوارهای کویتی از این موضوع مستثنی هستند.