آیا بعضی از روزهای سال نحس هستند؟ ‌

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، آنچه که در میان عموم مردم شهرت دارد این است که  «صفر ماه سنگینی است»، «صفر شوم است»، «در ماه صفر به کار خیر و خرید اقدام نکنید» و  جملاتی از این قبیل . 

در پایان ماه صفر هم بسیاری طبق یک سنتی که پایه و اساس آن هم معلوم نیست بر این باورند که بامداد نخستین روز ربیع الاول بر در مساجد حاضر شوند در را بکوبند ، شمع روشن کنند و به اصطلاح آمدن این ماه را بنا به روایتی که از حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده است تبریک بگویند و مژده دهند تا حاجت روا شوند !!! 

اما آیا اصلاً روایتی داریم که به نحس بودن ماه، روز و یا ساعتی اذعان داشته باشد و یا بالعکس به سعد شمردن روزهای دیگر تأکید کرده باشد؟ 

این سؤال را از کارشناس مذهبی حجت الاسلام میلانی نژاد جویا شدیم:

وی گفت: ماه صفر جزو 4 ماه حرام نیست و روز و ساعت نحس نداریم و تنها در قرآن مجید دو بار کلمه نحس به کار رفته است تعبیر یوم نحس یکبار در سوره قمر و ایام نحسات در سوره مبارکه فصلت آیه 16  اشاره شده و می فرماید: « فَأَرْسَلْنَا عَلَیْهِمْ رِیحًا صَرْصَرًا فِی أَیَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِیقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْیِ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَخْزَى وَهُمْ لَا یُنصَرُونَ» 16 فصلت 

« إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَیْهِمْ رِیحًا صَرْصَرًا فِی یَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ 19» قمر

که در هر دو مورد اشاره به عذاب اقوام گذشته هست که بواسطه بادهای تند و سرد و یا زلزله شدید عذاب شدند و صحبت از روزهای نحسی است که عذاب الهی بر گروهی از انسان های فاسد، مشرک و منافق نازل شده است.

باید اذعان کرد اصل نحس دانستن ماه صفر به واقعه‌ای تاریخی باز می‌گردد این مسأله را حجت الاسلام محمود اصغرنژاد کارشناس علوم قرآنی این طور بیان می کند: چهار ماه از سال قمری، ماه حرام شمرده می‌شود که عبارتند از رجب، ذی‌القعده، ذی‌الحجه و محرم الحرام که عرب‌ها در این ماه‌ها جنگ و کشتار نمی‌کردند و میان آنها آتش بس برقرار بود ماه رجب که فاصله‌ای کوتاه بود، هیچ اما این سه ماه دیگر که به صورت متوالی و پشت سر هم قرار دارند موجب می‌شد که بسیاری از کینه‌ها، عداوت‌ها و دشمنی‌های عرب در دل بماند و یکدیگر را به شروع ماه صفر که ماه‌های حرام تمام می‌شد، تهدید می‌کردند و با آغاز  این ماه، جنگ و خونریزی و بدبختی شروع می‌شد و از این‌روی عرب، ماه صفر را ماه نحس و بدبختی می‌دانستند.

وی می‌افزاید: ما اصلاً روایتی نداریم که به نحس یا سعد بودن ماه یا روزی اذعان داشته باشد بلکه بالعکس از نحس شمردن ایام خدا نهی شده است. بنابراین باید توجه کرد، بر اساس آیات قرآن و آموزه های دین ،  ذات ایام، هفته ها، ماه ها و تاریخ زندگی بشر قطعاً نحس و شوم نیست بلکه زمان در تاریخ ظرفی است برای انجام کارها و این رفتارهای آزار دهنده و اندوهبار انسان است که عامل نحس شمردن زمان می شود به عبارت بهتر حوادث و رخدادهای بزرگ و منفیِ انسانی می تواند زمانی را نحس کرده و از سعد بودن آن جلوگیری کند. بنابراین، ذات ایام بد و نحس نیست بلکه باید دید در روزهایی که معروف به نحس و شوم شده اند چه کارهایی انجام شده و چه اتفاقاتی رخ داده که زمینه چه تعبیری را فراهم کرده است.

بدین ترتیب می توان گفت، شهرت ماه صفر به نحوست در جامعه اسلامی ریشه در حوادث اندوهبار، دردناک و سختی دارد که در این ماه به پیامبر (ص) و اهل بیت پیامبر (ص) وارد شده است.

به تصریح تاریخ اسلام در ماه صفر حوادث دردآور و اندوهباری رخ داده است. 

در این ماه بهترین خلق و خاتم انبیای الهی یعنی حضرت محمد مصطفی(ص) در بستر بیماری قرار گرفتند و این بیماری به رحلت آن حضرت (ص) در بیست و هشتم صفر  سال 11 هجری منتهی شد، یعنی ایشان از 15 تا 28 این ماه رسول (ص) بیمار بودند!

علاوه بر این، در این ماه سبط نبی مکرم اسلام (ص) یعنی امام مجتبی (ع) نیز به شهادت رسیدند همین طور حضرت ثامن الحجج (ع) در 17 ماه صفر به نقل مرحوم طبرسی و ابن اثیر و یا در انتهای این ماه یعنی سی ام آن، به شهادت رسیدند و شهادت ایشان در ایران اسلامی رخ داده است و از آنجایی که مردم ایران با آثار فراوان و بی نظیر هجرت امام رضا (ع) در طول سه سال اقامت ایشان در این کشور مواجه شده بودند و برایشان سرنوشت ساز بوده است شهادت آن حضرت (ع) را عامل نحوست ماه صفر می دانند!

آیا اتفاقات ناگوار دیگری در این ماه رخ داده که سبب این شهرت به نحوست باشد؟

بله، در طول تاریخ اسلام حوادث دیگری نیز در این ماه رخ داده که اندوهبار و تلخ است، برای مثال در روز نخست ماه صفر سال 61 هجری اسرای ا هل بیت علیهم السلام وارد شام شدند، در این ماه کاروان اسرا در رنج و اندوه و غل و زنجیر بنی امیه بودند و با آنها به خشونت رفتار می شد.

همچنین، حضرت رقیه (س)، دختر سه ساله امام حسین (ع) در پنجم این ماه در سال 61 هجری و در خرابه شام رحلت کردند یعنی بعد از واقعه کربلا و نیز روز نخست این ماه آغاز جنگ صفین واقع شده است و صحابی پیامبر (ص) عمار یاسر از پیشگامان تشیع در نهم ماه صفر در سن 93 سالگی به شهادت رسید که شهادت او برای شیعیان و اهل بیت (ع) سنگین و دردناک بوده است.

علاوه بر این، محمدبن ابی بکر از صحابی باوفای امیرمؤمنان (ع) در مصر در سال 38 هجری در ماه صفر به شهادت رسید، او نیز کارگزار مولای متقیان (ع) در مصر بود و عشقی خاص به حضرت امیر (ع) داشت و در حکومت اسلامی ایشان به شهادت رسید.

بنابراین، مجموعه این حوادث دردناک و مصیبت های بزرگ برای پیامبر (ص) و اهل بیت(ع) و ذریه ایشان و نیز اصحاب آن حضرت(ص)، باعث شده است مردم ماه صفر را نحس و سنگین بدانند.

حجت الاسلام میلانی نژاد در این باره یادآور می شود: دوستداران اهل بیت علیهم السلام به ویژه شیعیان نیز  به سبب ابتلا و گرفتاری اهل بیت علیهم السلام در ماه صفر از حوادث این ماه رنگ غم و ماتم با خود می گیرند.

این کارشناس مذهبی درباره سفارش صدقه دادن در این ماه می گوید: شاید وقوع بلایا و گرفتاری های اهل بیت (ع) در ماه صفر موجب شهرت آن به نحوست شده است و اگر معتقدیم صدقه بدهیم صرفاً برای دفع سنگینی غمی است که از غم حوادث این ماه به ویژه بر اسرای کربلا و اسارت آنان بر دل ما سنگینی می کند .

- آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی نیز درباره نحوست ایام بر این باور است: از نظر عقل محال نیست که اجزا زمان با یکدیگر تفاوت داشته باشند، بعضی دارای ویژگی‌های نحوست و بعضی ویژگی‌های ضد آن هرچند عقلاً قابل اثبات نیست، ولی از نظر شرعی اگر دلیلی باشد قابل پذیرش است و مانعی برای آن نیست».

بعد ایشان در تفسیر نمونه روایات را مورد بررسی قرار می‌دهد و بهترین راه جمع را میان اخبار مختلف در این باب این می‌داند که اگر روزها هم تأثیری داشته باشند به فرمان خدا است، هرگز نباید برای آن‌ها تأثیر مستقلی، قائل شد و از لطف خداوند خود را بی‌نیاز دانست وانگهی نباید حوادثی را که غالباً جنبه کفاره اعمال نادرست انسان دارد به تأثیر ایام ارتباط داد و خود را تبرئه کرد.