ترکیه، بازگشت به خانه اول

روز سه شنبه وزیران امور خارجه ایران، روسیه و ترکیه در نشست سه جانبه ای در مسکو در باره راه حل بحران سوریه گفتگو و در پایان نشست بیانیه ای در 8 بند صادر کردند که حمایت کامل از حاکمیت، استقلال، یکپارچگی و تمامیت ارضی جمهوری عربی سوریه و را هکار سیاسی بر اساس قطعنامه 2254 شورای امنیت برای حل بحران از مهمترین این بندها بود.

سه کشور همچنین آمادگی خود را برای تسهیل و ایفای نقش به عنوان ضامنین موافقتنامه ای که با مذاکره بین دولت سوریه و معارضه در آینده حاصل خواهد شد، ابراز کردند و از دیگر کشورهایی که بر وضعیت میدانی نفوذ دارند، دعوت کردند تا همین کار را بکنند. 

وزیران امور خارجه ایران، روسیه وترکیه پیشنهاد رئیس جمهور قزاقستان برای میزبانی چنین نشستی را مورد توجه قرارداده و بر عزم خود برای مبارزه مشترک با داعش و النصره و تفکیک میان آنها و دیگرگروه های معارضه تاکید کردند.

شورای امنیت سازمان ملل متحد اواخر آذرماه سال 1394 قطعنامه 2254 تحت عنوان «نقشه راه عملیات انتقال سیاسی در سوریه» را با اجماع کامل اعضاء به تصویب رساند. این قطعنامه، جدید ترین تلاش بین المللی صورت گرفته برای حل سیاسی بحران سوریه قلمداد می شود که در آن اعضای شورای امنیت خواستار توقف جنگ و آغاز مذاکرات صلح از اول ژانویه 2016 میلادی زیر نظر سازمان ملل شده بودند اما به دلیل برخی نقاط ضعف این قطعنامه از جمله تفکیک نکردن گروههای تروریستی از دیگر گروههای معارض و همچنین حمایت کشورهایی چون عربستان، قطر و ترکیه از گروههای تروریستی برای برهم زدن موازنه قدرت در سوریه،  عملا این قطعنامه قابلیت اجرایی نداشت.

اما اکنون با گذشت حدود یک سال از صدور این قطعنامه، برخی تحولات در صحنه میدانی سوریه سبب شده است تا ترکیه یکی از حامیان اصلی گروههای تروریستی که نقش مهمی در تجهیز و گسیل تروریست ها به سوریه داشت با عقب نشینی از مواضع خود و نزدیک شدن به محور تهران/ مسکو، زمینه برای حل بحران سیاسی از طریق سیاسی فراهم شود.

البته تحقق این هدف زمانی نزدیکتر خواهد شد که ترکیه در تغییر رویکرد خود صادقانه عمل کند و از رسانه های نزدیک به دولت نیز بخواهد از پروپاگاندا یا تبلیغات سیاسی دروغین علیه دولت سوریه ومحور مقاومت دست بردارد چرا که نتیجه همین تبلیغات بود که روز دوشنبه 29 آذر  «آندری کارلوف» سفیر روسیه در ترکیه که مشغول بازدید از یک نمایشگاه نقاشی در آنکارا بود، به ضرب گلوله یکی از نیروهای سابق پلیس ویژه این کشور کشته شد و ساعاتی بعد جیش الفتح مسوولیت این عملیات را برعهده گرفت.

ترکیه در طول پنج سال گذشته با بازی در زمین امریکا و هم دستی با عربستان وقطر بحرانی را در سوریه شعله ور کرد که چیزی جز خسارت سیاسی و اقتصادی وامنیتی  برای این کشور در برنداشت و در آخر هم مقام های آنکارا برای جلوگیری از تشکیل دولت کردی در سوریه مجبور شدند با عقب نشینی از مواضع ویرانگر خود در سوریه به روسیه و ایران نزدیک شوند و از تاثیر بحران سوریه  در فروپاشی ارضی ومرزی ترکیه جلوگری نمانید.

این در حالی است که همین سیاست ها پیامدهای امنیتی و اقتصادی نیز برای ترکیه در برداشت که ترور سفیر روسیه در انکارا آخرین مورد از این دست از ناامنی ها بود. در هر حال اکنون ترکیه به خانه اول باز می گردد و عربستان و قطر بدون ترکیه توان برهم زدن موازنه قدرت در سوریه را نخواهند داشت، دونالد ترامپ رئیس جمهور منتخب امریکا هم که وعده تغییر سیاست های خاورمیانه ای کشورش  و مبارزه با داعش ودیگر گروههای تروریستی را مطرح کرد است و اگر بر وعده خود صادق باشد باید منتظر وقایع خوبی در سوریه بود.

از سویی در صحنه میدانی نیز دولت دمشق پیروزی های مهمی از جمله در حلب به دست آورده است واین در حالی است که  وزنه  معارضان به نفع دو گروه تروریستی النصره و داعش سنگینی می کند که به هیچوجه اجازه حضور در مذاکرات را نخواهند داشت در این میان گروههای دیگر مسلح مانند گروه الزنکی، جبهه الشامیه، جبهه انصارالدین، جیش السنه، فیلق الشام و لواء الحق نیز زیر مجموعه جیش الفتح هستند که مسوولیت ترور سفیر روسیه در آنکارا را پذیرفته است و به این ترتیب این گروهها هم از گردونه به اصطلاح معارضان میانه رو خارج خواهند شد و در مجموع در این شرایط می توان امید داشت با مبارزه همه جانبه با گروههای تروریستی، آتش بس فراگیر در سوریه و زمینه حل بحران از طریق سیاسی فراهم شود.

--------------------------------------------

بررسی و تحلیل / رضا  محمدمراد