آیا جهان به سمت جنگ سرد پیش می‌رود؟

دبیرکل ناتو در دیدار با نخست وزیر استونی ادعا کرد: ناتو به دنبال جنگ سرد جدید با روسیه نیست. 

ابن ادعا در حالی است که برخی شواهد نشان می‌دهد پیش از این روند شکل‌گیری جنگ سرد بین غرب و روسیه آغاز شده است. 

از طرفی ظاهرا روسیه سامانه موشکی زمین پایه کروز را مستقر کرده است، تا جایی که ­ژنرال پل سلوا Paul Selva جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا روز چهارشنبه گذشته در جمع قانونگذاران این کشور گفت استقرار این سامانه توسط روسیه نقض «روح و محتوای» پیمان نیروهای هسته ای میان برد است. وزیر امور خارجه آلمان نیز روز پنجشنبه درباره خطر بروز رقابت تسلیحاتی جدید با روسیه هشدار داد و بر اهمیت ادامه تمرکز بر کاهش شمار تسلیحات متعارف و حفظ مناسبات دوجانبه تاکید کرد؛ هرچند کرملین روز پنجشنبه ادعای یک ژنرال ارشد آمریکا را درمورد اینکه روسیه با استقرار سامانه موشکی زمین پایه کروز، پیمان کنترل تسلیحات با آمریکا را نقض کرده است، رد کرد. 

حتی بخش‌های دیگری از اظهارات دبیر کل ناتو حکایت از افزایش رقابت نظامی و تسلیحاتی بین روسیه و غرب در شرق اروپا دارد. ینس استولتنبرگ Jens Stoltenberg دبیرکل ناتو گفت: ما گشت زنی هایمان را در دریای بالتیک و تمرین‌های نظامی ناتو را در خشکی افزایش داده ایم و ماه آینده، یک گروه رزمی چندملیتی ناتو به رهبری انگلستان وارد استونی خواهد شد. دبیرکل ناتو همچنین افزود: ما تعداد نیروهای پاسخ ناتو را سه برابر کرده ایم تا بتوانیم درصورت نیاز، نیروهایمان را تقویت کنیم. بخشی از این کار نیز ایجاد نیروی پیشرو است که بتواند مولفه هایی را هدایت کند که بتواند در مدت چند روز جابجا شود تا اینکه ما بتوانیم درصورت لزوم، کشورهای حوزه بالتیک و لهستان و بخش‌هایی از ائتلاف ناتو را تقویت کنیم. درعین حال، ما هشت مقر فرماندهی جدید در سه کشور حوزه بالتیک و چند ائتلاف دیگر در بخش‌های شمالی ناتو ایجاد کرده ایم. 

اتحادیه اروپا نیز روز پنجشنبه در خصوص تاثیرگذاری‌های خارجی - منظور روسیه- که به شکاف و اختلاف در منطقه غرب بالکان دامن می زند، ابراز نگرانی کرد و ترزا می نخست وزیر انگلیس از برنامه‌ریزی برای برگزاری نشستی در سطح سران به منظور تمرکز تلاش ها بر برقراری ثبات در این منطقه مهم خبر داد که در مقابل مداخله روسیه آسیب پذیر است. می این اظهارات را در حالی بیان کرد که اتحادیه اروپا برای گفتگو در خصوص این مسئله در نشست سران کشورهای عضو در بروکسل آماده می شود.

نخست وزیر انگلیس همچنین گفت: «با توجه به توطئه کودتا در مونته‌نگرو، من خواستار آن هستم که اقدامات بیشتری برای مواجهه با تلاش های بی ثبات کننده روسیه در زمینه انتشار اطلاعات جعلی به عمل آوریم ».

وزیر امور خارجه فرانسه نیز پنج شنبه گذشته اعلام کرد تا زمانی که پیشرفت در اوکراین حاصل نشود، نمی‌توان تحریم های روسیه را لغو کرد.

تحریم های اتحادیه اروپا علیه روسیه به علت حمایت (ادعایی) این کشور از جدایی طلبان در شرق اوکراین، اعمال شد. درگیری ها از ماه آوریل سال 2014 به کشته شدن نه هزار و 600 تن منجر شده است.

با توجه به بالا گرفتن تنش‌ها بین غرب و روسیه در شرق اروپا و حتی افزایش رقابت نظامی و تسلیحاتی بین آنها به نظر می‌رسد آمریکا و اروپا تنها دو گزینه پیش روی خود دارند یا اینکه به سمت جنگ سردی دوباره پیش روند یا اینکه امتیازات قابل توجه سیاسی اقتصادی به روسیه دهند شاید به این ترتیب روسیه از تحرکات سیاسی نظامی خود دست بردارد. 

البته تجربه مسکو پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی - برخی تلاش‌ها برای توسعه ناتو در شرق اروپا و آسیای میانه و ...  - نشان داده است که تنها راه مهار زیاده‌خواهی آمریکا و اروپا دیپلماسی تهاجمی است. 

-------------------------------------

بررسی و تحلیل/ عبدالرضا خلیلی

­