یک گام تا خروج آمریکا از پیمان تغییرات اقلیمی پاریس

خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه نوشت دونالد ترامپ، آمریکا را از پیمان جهانی مبارزه با تغییرات آب و هوایی خارج خواهد کرد. «تغییرات جوی» از موضوعات محل اختلاف آمریکا و اروپایی‌ها در نشست اخیر سران گروه هفت کشور صنعتی پیشرفته در ایتالیا بود. در موضوع تغییرات جوی، ترامپ بیشترین فاصله را از گروه هفت گرفت.

در حالی که این گروه، بار دیگر تعهد و وفاداری خود را به توافق پاریس اعلام داشت، در اقدامی عجیب و بی‌سابقه ترامپ در ادامه تک‌روی‌های خود به این موضوع واکنشی نشان نداد و مقرر شد که آمریکا در این مورد بررسی‌های مد نظر خود را انجام بدهد. او در توییتر خود نوشت: «من تصمیم خودم را {درباره توافق زیست محیطی پاریس} در روزهای آینده اعلام خواهم کرد.»

البته ترامپ پیش از این بارها تغییرات آب و هوایی و گرمایش زمین را مورد انتقاد قرار داده بود. او در جریان تبلیغات انتخاباتی خود مساله گرم شدن زمین را «فریب» دانسته و اعلام کرده بود کشورش از توافق آب و هوایی پاریس خارج خواهد شد.

به یک سخن، ترامپ بازگشت به انرژی فسیلی و حذف همه کمک‌های مالی این کشور به برنامه‌های آب و هوایی سازمان ملل متحد را اولویت کاری خود پس از ورود به کاخ سفید معرفی کرده بود.

بدین ترتیب ترامپ پیش‌تر راه خروج  آمریکا از  برنامه کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای را باز کرد و اکنون  ایالات متحده را در یک قدمی خروج از پیمان اقلیمی پاریس قرار داده است. به طوری که کمتر از یک هفته مانده به روز جهانی‌ محیط‌زیست، خبرها از واشنگتن حکایت از این دارد که فقط تصمیم نهایی ترامپ باقی مانده تا آمریکا از این پیمان خارج شود.

در همین حال برخی رسانه‌های آمریکایی گزارش دادند که ترامپ تصمیم خود را گرفته و گروه کوچکی را که «اسکات پرویت»، رئیس اداره‌ی محیط زیست آمریکا نیز عضو آن است، مأمور فراهم کردن زمینه خروج آمریکا از پیمان پاریس کرده است.

اگر ترامپ، آمریکا را از توافق پاریس بیرون بکشد، این کشور در کنار نیکاراگوئه و سوریه تنها کشورهایی خواهند بود که پیمان پاریس را امضا نکرده‌اند که این مساله می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای این توافق جامع داشته باشد؛ توافقی که کشورهای با حجم بالای تولید آلودگی را ملزم به کاهش انتشار گازهای سمی می‌کند. دانشمندان این گازها را سبب بالا آمدن سطح دریا، خشک سالی و طوفان‌های شدید می‌دانند. ایالات متحده آمریکا دومین کشور منتشر کننده دی‌اکسید کربن پس از چین است.

گفتنی است هدف پیمان پاریس که در سال 2015 در پاریس به امضای 200 کشور رسیده است، کاهش دادن گرمایش زمین از طریق کم کردن گازهای گلخانه‌ای و دی‌اکسیدکربن حاصل از سوخت‌های فسیلی است. بر اساس این توافق آمریکا متعهد شده بود تا سال2025 تا 28 درصد از این گازها را کاهش دهد. البته این پیمان تعهدی داوطلبانه است و دولت‌ها در صورت نرسیدن به اهداف برنامه‌هایی که خودشان معرفی کرده‌اند، مجازات نمی‌شوند.

حامیان محیط زیست و توافق پاریس نگران هستند خروج آمریکا از این پیمان، کشورهای دیگر را هم در انجام تعهدات خود ضعیف کند و آنها را به خروج از این پیمان ترغیب نماید.

در این میان نکته اساسی پاییندی آمریکا به توافق پاریس به منزله جلوگیری از رشد مصرف سوخت‌های فسیلی از جمله در زمینه حمل و نقل است. مسئله‌ای که به اعتقاد برخی از تحلیل‌گران به بیکاری در آمریکا دامن خواهد زد چراکه به دلیل استفاده گسترده مردم آمریکا از اتومبیل، ایالات متحده از جمله مصرف‌کنندگان عمده سوخت فسیلی در جهان است و اجرای توافق پاریس به معنی جلوگیری از افزایش کاربرد خودرو در آن کشور است و این امر مانعی بر سر راه کسب و کار و اشتغال تلقی شده است. از این‌رو ترامپ تعهدات آمریکا در پیمان پاریس را مانع برنامه‌های اشتغال‌زایی و افزایش رشد اقتصادی این کشور می‌داند.

در این راستا ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی خود تغییرات آب و هوایی و گرمایش زمین را یک شوخی مضحک و دسیسه چینی‌ها برای نابودی صنایع آمریکا خوانده بود. او در این باره از کمک چند میلیون دلاری آمریکا برای جلوگیری از گرم‌تر شدن کره زمین انتقاد کرده بود.

در همین حال برخی کارشناسان معتقدند چنانچه دونالد ترامپ واقعا تصمیم به خروج از پیمان پاریس گرفته باشد، انجام این کار با آن شتابی که مد نظر اوست به سادگی میسر نخواهد بود.

یکی از راه‌های خروج آمریکا از پیمان پاریس، بیرون آمدن این کشور از کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل است که 1992 به امضاء رسید. اینکه ترامپ به تنهایی قادر به فسخ این کنوانسیون است یا به موافقت سنای آمریکا احتیاج دارد موضوعی است که می‌تواند به دادگاه کشیده شود.

در ثانی بر اساس ماده 28 توافقنامه پاریس، خروج از این توافقنامه مستلزم آن است که کشور امضا کننده دستکم به مدت چهار سال در پیمان باقی مانده باشد. بنابراین می توان گفت که زمان قانونی خروج آمریکا از توافقنامه آب و هوایی پاریس نوامبر 2020 است و درست زمانی است که به پایان دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ نزدیک می شویم.

در این باره به گزارش خبرگزاری رویترز، «ژان کلود یونکر»، رئیس کمیسیون اروپا روز چهارشنبه گفت اروپا باید به روشنی به آمریکا بگوید خروج از پیمان آب و هوایی پاریس یک فرایند یک‌سره و ضرب الاجلی نیست و خروج کامل از این پیمان چند سال طول خواهد کشید. یونکر که رئیس بازوی اجرایی اتحادیه اروپاست افزود در واقع چند سال طول می‌کشد تا آمریکا بتواند خود را از زیر بار مسوولیت‌هایی که از این پیمان ناشی می‌شود خلاص کند.

...................

مصطفی عبدلی