زلزله سیاسی در دولت عربستان

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما به نقل از خبرگزاری رویترز، تلویزیون دولتی عربستان سعودی روز شنبه به نقل از حکمی سلطنتی اعلام کرد: این کشور وزیران جدید « گارد ملی » و « اقتصاد و برنامه ریزی » را منصوب کرده است.
شبکه تلویزیونی العربیه نیز اعلام کرد، در پی صدور اوامر پادشاهی یک کمیته به ریاست ولیعهد سعودی تشکیل می شود که وظیفه دارد به بررسی مسائل مربوط به فساد اموال عمومی بپردازد.
همچنین امیر متعب بن عبدالله وزیر گارد ملی عربستان و عادل فقیه وزیر اقتصاد و برنامه ریزی از پست های خود کنار گذاشته شدند و به ترتیب خالد بن عیاف و محمد التویجری جایگزین آنها شدند.
عبدالله سلطان فرمانده نیروی دریایی نیز از منصب خود کنار گذاشته شد.

تحلیل خبرگزاری فرانسه از بازداشت ده‌ها شاهزاده و مقام بلندپایه عربستان سعودی
­عربستان سعودی در اقدامی که به نظر تلاش محمد بن سلمان ولیعهد جوان این کشور برای تحکیم موقعیت و قدرت خود است، یازده شاهزاده از جمله ولید بن طلال شاهزاده بسیار ثروتمند این کشور را به همراه چندین وزیر کنونی و سابق بازداشت کرد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه از ریاض، رئیس گارد ملی عربستان که زمانی از اصلی ترین تهدیدها علیه قدرت بن سلمان بود به همراه فرمانده نیروی دریایی و وزیر اقتصاد عربستان در فاصله ای بسیار کوتاه و به شکلی اعلام نشده و ناگهانی از کار برکنار شدند که موجی از بهت و سردرگمی در این پادشاهی ایجاد کرد.
این اتفاقات تنها چند ساعت پس از آن صورت گرفت که یک کمیته جدید ضد فساد به ریاست محمد بن سلمان ولیعهد سعودی بر اساس فرمان سلطنتی ملک سلمان پادشاه عربستان در اواخر روز شنبه تشکیل شد.
شبکه تلویزیونی العربیه عربستان اعلام کرد چندین شاهزاده، چهار وزیر کنونی و سابق در نتیجه تحقیقات کمیته ضد فساد در مورد قصورهای صورت گرفته در جریان سیل سال 2009 شهر جده در ساحل دریای سرخ که ویرانی های فراوانی در این شهر به بار آورد و همچنین شیوع مرگبار ویروس سندرم تنفسی خاورمیانه (مِرس) در این کشور بازداشت شدند.
خبرگزاری رسمی عربستان سعودی اعلام کرد هدف این کمیته «حفاظت از دارایی های عمومی، تنبیه افراد فاسد و سوءاستفاده کنندگان از موقعیت» است.
وبسایت های خبری سعودی از دستگیری شاهزاده ولید بن طلال میلیاردر سعودی خبر دادند، هرچند این موضوع هنوز به طور رسمی تایید نشده است.
منابع خبری به خبرگزاری فرانسه گفتند نیروهای امنیتی عربستان به منظور جلوگیری از خروج مقامات بلندپایه از کشور از پرواز هواپیماهای جت خصوصی از شهر جده جلوگیری می کنند.
کریستین اولریخسن تحلیلگر ارشد موسسه سیاست‌گذاری عمومی در دانشگاه رایس گفت «مقیاس و عمق بازداشت ها در تاریخ نوین عربستان بی سابقه است. بازداشت کسی مانند ولید بن طلال در صورتی که واقعیت داشته باشد بدون شک بازارهای مالی و تجاری داخلی و بین المللی را دچار تنش خواهد کرد.»
این بازداشت ها و برکناری ها تنها دو هفته پس از دعوت هزاران نفر از بازرگانان و مقامات اقتصادی و مالی بزرگ جهان به ریاض از سوی بن سلمان برای شرکت در نشست سرمایه گذاری و رونمایی از طرح بلندپروازانه وی برای خروج عربستان از وابستگی به نفت و تضمین آینده اقتصادی این کشور صورت گرفت.
این دستگیری ها به دنبال موج گسترده دستگیری علمای مذهبی و فعالان با نفوذ سعودی در ماه سپتامبر اتفاق افتاد.
تحلیلگران معتقدند بسیاری از افراد بازداشت شده با سیاست خارجی خصمانه و تهاجمی شاهزاده بن سلمان از جمله تحریم قطر و همچنین اصلاحات گسترده داخلی وی از جمله خصوصی سازی دارایی های دولتی و کاهش یارانه های عمومی مخالف هستند.
در ادامه این بازداشت ها، شاهزاده متعب بن عبدالله رئیس گارد ملی عربستان از مهمترین شاخه های نیروهای امنیتی سعودی نیز بازداشت شد. برکناری وی راه را برای سیطره بیشتر بن سلمان بر نهادهای امنیتی عربستان هموار می سازد.
از نظر تحلیل گران روی کار آمدن بن سلمان، ارتقای وی در ساختار حاکمیتی عربستان و همچنین برنامه های بلندپروازانه وی در این کشور به شدت محافظه کار رویدادهایی بی سابقه هستند.
وی در ماه ژوئن حتی محمد بن نایف پسرعموی 58 ساله خود را نیز کنار زد تا ولیعهد عربستان شود.
محمد بن سلمان که از سوی بسیاری پادشاه غیررسمی عربستان سعودی خوانده می شود، تمامی نهادهای مهم دولتی از وزارت دفاع تا وزارت اقتصاد را در اختیار خود گرفته است و به نظر می رسد هدف اصلی وی از میان برداشتن هر مخالفتی پیش از انتقال رسمی قدرت به وی از سلمان پادشاه 81 ساله عربستان است.
محمد بن سلمان خود را به عنوان یک شخصیت اصلاح طلب لیبرال در پادشاهی به شدت محافظه کار سعودی نشان داده است. وی قبلا نیز در اقدامی جسورانه به زنان عربستانی حق رانندگی داد که از ژوئن سال آینده اجرایی می شود.

تحلیل خبرگزاری رویترز از عزل و نصب های حکومت سعودی
خبرگزاری رویترز در گزارشی از ریاض به قلم ریم شمس الدین و کیتی پل نوشت: عربستان سعودی روز شنبه دو وزیر جدید را در پست های امنیتی و اقتصادی کلیدی منصوب و یکی از برجسته ترین اعضای خاندان سلطنتی را از سمت فرماندهی گارد ملی برکنار و به این ترتیب موقعیت ولیعهد جوان این کشور را تقویت کرد.
عربستان سعودی همچنین از تشکیل یک کمیته جدید مقابله با فساد به ریاست محمد بن سلمان ولیعهد عربستان خبر داد که شبکه العربیه اعلام کرد پیشتر 11 نفر از شاهزاده ها را به همراه چهار وزیر فعلی و دهها وزیر سابق بازداشت کرده است. العربیه به نام این افراد بازداشت شده اشاره نکرد.
بنا بر حکمی سلطنتی که رسانه های عربستان سعودی آن را منتشر کردند، در این ترمیم کابینه شاهزاده متعب بن عبدالله از سمت خود به عنوان وزیر گارد ملی عربستان سعودی برکنار شد و خالد بن عیاف جای او را گرفت. عادل فقیه وزیر اقتصاد عربستان سعودی نیز از این سمت برکنار شد و محمد التویجری معاون وی جای او را گرفت.
شاهزاده ­متعب پسر عبدالله پادشاه پیشین عربستان سعودی پیش از آنکه شاهزاده محمد دو سال قبل به گونه ای غیر منتظره قدرت را به دست بگیرد ، گمان می رفت جای پدر خود را بگیرد. متعب در نهایت کنترل گارد ملی عربستان سعودی را از پدرش به ارث برد اما اکنون این سمت را نیز از دست داد.
شاهزاده متعب آخرین باقی مانده از خانواده ملک عبدالله بود که در ساختار قدرت عربستان سعودی، پستی را در اختیار داشت. برکناری او می تواند کنترل محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی را بر نهادهای امنیتی عربستان تقویت کند.
شاهزاده محمد پسر 32 ساله سلمان پادشاه عربستان سعودی است که پیشتر سمت وزارت دفاع این کشور را نیز به عهده داشته است. او به طور همزمان مسئولیت جنگ عربستان سعودی در یمن را نیز به عهده داشته است، درحال دیکته کردن سیاست خود در زمینه انرژی است و طراح برنامه ها برای آینده این کشور پس از نفت است.
التویجری وزیر اقتصاد جدید عربستان سعودی خلبان سابق نیروی هوایی این کشور و همچنین مدیر اجرایی سابق شعبه شرکت خدمات مالی و بانکداری « اچ اس بی سی » در غرب آسیا بوده است.