آيا آمريکا از برجام خارج مي‌شود؟

قرار است رئيس جمهور آمريکا امروز جمعه و تا ساعاتي ديگر در مورد برجام اظهار نظر کند. لذا اين سؤال همچنان مطرح است و در مورد آن گمانه‌زني مي‌شود که آيا آمريکا از برجام خارج مي‌شود يا خير؟

ظاهر امر از خروج آمريکا از اين توافق حکايت دارد. دونالد ترامپ، برجام را مايه شرمساري و بدترين توافقي توصيف کرده که آمريکا تاکنون امضا نموده است. بارها تهديد کرده آن را برهم خواهد زد. در اين راستا ترامپ چندي پيش همزمان با اعلام راهبرد کلي جديد آمريکا در قبال ايران تهديد کرده بود در صورت اصلاح نشدن توافق هسته‌اي با ايران توسط کنگره از اين توافق خارج خواهد شد. ترامپ در آن زمان ضمن تائيد نکردن پايبندي ايران به برجام، مزاياي برداشته شدن تحريم‌هاي هسته‌اي براي ايران را بيشتر از منافعي دانسته بود که برجام براي منافع ملي آمريکا دارد.

دونالد ترامپ همچنين تهديد کرده بود در صورت عدم توجه به برنامه موشکي ايران و آن دسته از  تعهداتي که تهران در بازه زماني خاصي موظف به پايندي به آنها است، به برجام «خاتمه» خواهد داد.

اما برخلاف ظواهر امر و سياست‌هاي اعلامي به نظر مي‌رسد دولت ترامپ به دلايل مختلف قصد خروج از برجام را ندارد. از اين‌رو تهديدات ترامپ عليه ايران بيش از آنکه رنگ واقعيت به خود گيرد به مثابه طبل توخالي است. چرا که خروج از برجام براي آمريکا تبعات و هزينه‌هاي زيادي به همراه خواهد داشت، از جمله اين‌که نقض برجام از سوي آمريکايي‌ها بهانه‌اي به دست پيونگ يانگ خواهد داد. لذا آنچه خروج آمريکا از برجام را غيرمحتمل مي‌کند اين‌ است که آمريکا با خروج از برجام عملاً کره شمالي را از دست خواهد داد و پيونگ يانگ، مسير هسته‌اي شدن را با شتاب بيشتري طي خواهد کرد. اين سخن بدان معناست که خروج آمريکا از توافق هسته‌اي، کشورهاي متخاصم با آمريکا را از گفت‌وگو و مذاکره با اين کشور دلسرد خواهد کرد و به تعبيري همه، ماجراي برجام را به رخ آمريکا خواهند کشيد.

در اين باره روز سه‌شنبه باب کورکر، رئيس کميته‌ي روابط خارجي سناي آمريکا نسبت به لغو برجام هشدار داد. به نوشته‌ي پايگاه اينترنتي "The Hill"، کورکر به خبرنگاران گفته که لغو برجام پيامدهاي منفي‌اي براي مناقشه‌ي اتمي کره شمالي در پي خواهد داشت: «اميدوارم زماني به توافقي به‌شدت الزام‌آور با کره‌ي شمالي برسيم. اگر اين باور وجود داشته باشد که ما از توافقي نظامي خارج مي‌شويم، آن هم در حالي که تخلف ماهيتي وجود نداشته - تخلفات فني وجود دارد اما نه تخلفات ماهيتي - باور اين موضوع به مراتب دشوارتر خواهد بود که ما به توافقي ديگر پايبند مي‌مانيم».

در اين ميان خروج آمريکا از برجام، اين کشور را بيش از پيش در ميان متحدان اروپايي خود منزوي و بي‌اعتبار خواهد کرد. مخالفت سه‌کشور اروپايي شامل فرانسه، آلمان و انگليس با خروج از برجام و ادامه پايبندي به آن از ايجاد اختلاف شديد و در واقع شکاف در بلوک غرب حکايت دارد. اينکه آمريکا ديگر نفوذ و اعتبار خود را در ميان متحدان اروپايي‌اش از دست داده و در روند نزولي در عرصه بين‌المللي قرار گرفته است.

...............................................................

مصطفي عبدلي