ثروت هایی پنهان، در دل بیابان !

فیروزه نیشابور از گران ترین و منحصر به فردترین سنگ های قیمتی به شمار می رود و شهرتی جهانی دارد و پس از آن سنگ قیمتی عقیق جایگاه بسیار خوبی در میان سایر سنگ های قیمتی در کشورمان دارد.

خراسان رضوی بیشترین ذخایر عقیق در کشورمان را داراست و پس از آن قم صاحب رتبه دوم است.

به همین بهانه به همراه آقای صفاری، بهره بردار یکی از معادن عقیق قم برای اکتشافی بی نظیر راهی معدن شدیم؛ او از ما خواست به علت نبود حفاظت کامل از این ذخایر ارزشمند، محل این معادن را در گزارش معرفی نکنیم.

به جایی رفتیم که در ظاهر بیابان بود و برهوت، اما در قلب آن کویر لم یزرع، محصولی آرام گرفته بود که با تراشی اندک بر پیکرش به ارزش افزوده ای خیره کننده بدل می شد.

قبل از آغاز اکتشاف، آقای فراهانی کارشناس زمین شناسی به ما گفت: به علت بکر و دست نخورده بودن معادن عقیق قم، اطلاعات دقیقی از میزان این ذخایر در دست نیست، اما پیش بینی های اولیه می گوید تا کنون در استان قم بیش از 3 هزار تن انواع عقیق شناسایی شده است.

کار اکتشاف با گشتن روی زمین آغاز شد؛ در محدوده ای که قرار داشتیم، واریزه هایی از عقیق به صورت پراکنده روی زمین ریخته شده بود و هر چه تراکم این واریزه ها بیشتر می شد نشانه این بود که در عمق زمین عقیق های بزرگ تر و بهتری نهفته است؛ به منطقه مناسبی که رسیدیم بیل مکانیکی روشن شد و شروع به کندن زمین کرد.

بهره بردار معدن می گفت : این روش ابتدایی ترین و غیر حرفه ایی ترین روش اکتشاف عقیق است و به علت کمبود امکانات مجبور هستیم به همین روش کار کنیم.

حفاری گروه اکتشاف به عمق دو متری زمین که رسید، با تکه بزرگی از عقیق سرخ مواجه شدیم و در ادامه به سنگ هایی با رگه های دیگر عقیق به رنگ کبود رسیدیم؛ شگفتی این صحنه در اعماق کویر لم بزرع قم وصف ناپذیر بود.

صدور نخستین مجوز برداشت عقیق کشور در قم

آقای کاظم زاده معاون سازمان صنعت معدن و تجارت استان هم که همراه ما بود گفت: قم اولین پروانه بهره برداری عقیق در کشور را صادر کرده است و تا کنون سه پروانه در این زمینه صادر شده است.

اما این در صورتی است که در حال حاضر تنها از یک معدن، عقیق برداشت م یشود.

آقای فراهانی صاحب تنها کارگاه فرآوری کامل تراش سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی در استان است که از معدن آقای صفاری انواع عقیق را برداشت می کند و در کارگاهش آنها را فرآوری می کند؛ بعد از اکتشاف تکه های بزرگ عقیق، آنها را به کارگاه او بردیم.

او با راه اندازی یک کارگاه با 25 میز تراش سنگ ، به ساخت انواع زیورآلات دستی و سنتی مشغول است و همه توان خود را به کار گرفته تا با خام فروشی این ظرفیت قیمتی استان مقابله کند.

او می گفت: علاوه بر به کار گرفتن بیش از 17 نیروی جوان و تحصیلکرده در کارگاهش،  با دریافت مجوز از سازمان فنی و حرفه ایی استان اقدام به برگزاری کلاس های آموزشی تراش سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی کرده است.

خام فروشی بلای جان معادن عقیق

آقای فراهانی خام فروشی و برداشت غیرقانونی را یکی از مهمترین موانع و مشکلات پیش روی صنعت سنگ های قیمتی در کشور می داند و می افزاید: ما با برداشت مستقیم انواع سنگ ها از معادن استان و انتقال آنها به کارگاه و تبدیل آن به کالای نهایی مثل انواع زیورآلات و تابلوهای عقیق، تلاش می کنیم تا هم با خام فروشی مبارزه کنیم و هم از ورود سنگ های تقلبی و نامرغوب به بازار جلوگیری کنیم.

خانم عزتی تحصیلکرده رشته زمین شناسی است و حدود یک ماه است که در کارگاه آقای فراهانی مشغول به کار است.

او از ارزش افزوده و سود حاصل از تراش سنگ های قیمتی گفت و در ادامه با نشان دادن قطعه ای از سنگ تراش نخورده عقیق افزود: بر اساس کیفیت و اندازه ، عقیق خام و تراش نخورده در بازار کیلویی 5 تا 10 هزار تومان به فروش می رسد اما وقتی تراش می خورد و تبدیل به یک نگین کوچک می شود، ارزشش به بیش از صد هزار تومان می رسد.

او همچنین تاکید کرد که از یک قطعه یک کیلویی عقیق ممکن است بیش از 20 نگین در اندازه های مختلف ساخته شود.

خانم ربانی یکی دیگر از هنرمندان فعال در این کارگاه است که با توجه به رشته تحصیلی اش در زمینه صنایع دستی، مشغول به ساخت زیور آلات است.

او از وجود سنگ های تقلبی و بدون کیفیت در بازار گلایه دارد و می گوید: چون بسیاری از مردم تخصصی در شناخت سنگ های قیمتی و اصل از سنگ های تقلبی در بازار ندارند، این موضوع باعث می شود ارزان سنگ های نامرغوب و ارزان قیمت رونق بیشتری داشته باشد.

آقای مخلوقه استاد کار ساخت انگشتر در استان هم از ورود سنگ ها و زیورآلات از سایر کشورها مثل اندونزی، هند و چین به کشور انتقاد کرد و گفت: با توجه به ظرفیت های بسیار خوب و وجود عقیق های با کیفیت در استان، باید تعداد کارگاه های اینچنینی بیشتر شود ، چرا که ما هم ظرفیت تولید داریم و هم هنرش را.

گفتنی است عقیق قم از متنوع ترین و با کیفیت ترین عقیق های دنیاست به طوری که در معادن استان، عقیق های کبود، زرد، سفید و دودی یافت می شود.

در پایان گزارش ما شاهد محصول نهایی گنج نهفته در بیابان های قم بودیم. سنگ های درخشان و رنگارنگی که با زبان بی زبانی می گفتند ما دردل خود ثروتی نهفته داریم که هم می توانیم رونق بخش اشتغال باشیم و هم موتور اقتصاد مقاومتی و خودکفایی را بر روی دور سرعت بیندازیم.

در هنگام خروج از کارگاه با خود می اندیشیدم که چه عجیب سفری داشتند این سنگ ها از دل بیابانی برهوت  تا پشت ویترین مغازه ها؛ گوهرهایی ناب که گاهی ارزششان از طلا ونقره نیز بالاتر است.

محبوبه آقانوری – صدا و سیما – قم