صداقت اروپا در حمایت از برجام؟!

آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان ديروز گفت: در پی تصمیم آمریکا برای خارج شدن از توافق هسته ای ایران، برلین در این توافق باقی خواهد ماند.
وی روز پنجشنبه پس از دیدار با لی کچیانگ، نخست وزیر چین در پکن در گفتگو با خبرنگاران ضمن تاکید بر این که توافق هسته ای ایران با یک توافق ایده آل فاصله دارد، افزود: "اما گزینه های دیگر از این هم بی ثبات تر هستند در نتیجه ما همچنان به این توافق پایبند خواهیم بود."
روز چهارشنبه نیز، هایکو ماس وزیر امور خارجه آلمان بعد از دیدار با مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا گفت دو کشور "در دو مسیر کاملا متفاوت" ادامه مسیر می دهند.
مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا نيز در جلسه روز چهارشنبه استماع کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا بیست و سوم مه (دوم خرداد ) با موضوع « تقویت دیپلماسی آمریکا» به مطلبي اشاره مي کند که مواضع مقامات ارشد آلمان را تاييد مي کند.
وي گفت: «ما مسلما به همکاری با متحدان اروپایی مان ادامه خواهیم داد... (اما) در مدت دو هفته ای که از وزیر امور خارجه شدن من می گذرد برای پر کردن این شکاف - بين آمريکا و اروپا در زمينه برجام - تلاش کردم و در نهایت سه کشور اروپایی با آن همراهی نکردند. شایان ذکر است که در طول کل مدت برجام به رغم تمایل ‌انها به وضع تحریم های بیشتر هیچ تحریمی وضع نشد.
اين اظهارات ظاهرا حاکي از اين است که اختلافات بين اروپا و آمريکا در زمينه برجام جدي است. اما اگر جدي باشد نيز نمي توان آن را ناشي از تعهد صرف اروپا به برجام تلقي کرد، بلکه مي توان آنرا ناشي از اختلافاتي دانست که فراتر از برجام است، اختلافاتي که اساسا رويکرد بين المللي آمريکا را حتي براي مهمترين متحدان اين کشور - يعني اتحاديه اروپا - هزينه بر و غيرقابل توجيه کرده است.
بنابراين ممکن است اتحاديه اروپا از برجام به عنوان يک اهرم فشار براي امتياز گرفتن از آمريکا در مناقشه هاي ديگر - مانند تعرفه هاي گمرکي آمريکا، توافق نامه آب و هوايي پاريس و پيمان ناتو و ... - بهره برداري کند و وقتي اين امتيازات گرفته شد اروپا نيز از حمايت از برجام دست بردارد. البته اين انگيزه - بهره برداري از برجام به عنوان اهرم فشار - نافي تلاش اتحاديه اروپا براي حفظ اعتبار خود و توافق هاي بين المللي يا حفظ کانال هاي ارتباطي با ايران همزمان با تشديد فشارهاي آمريکا نيست.
در صورتي که حمايت اتحاديه اروپا از برجام تصنعي نباشد، ظاهرا آنها نمي خواهند با سر شاخ شدن با آمريکا هزينه هاي خود از اين حمايت را مضاعف کنند. شايد به همين علت صدر اعظم آلمان در چين تاکید کرده است برخی از شرکت های اتحادیه اروپا به منظور پرهیز از تحریم های آمریکا مجبور خواهند شد فعالیت های خود را در ایران کاهش دهند. وی گفت: تحریم ها احتمالا برخی شرکت های اروپایی را به ترک ایران وادار خواهد کرد. به اعتقاد آنگلا مرکل که به چین سفر کرده است، این برعهده پکن خواهد بود پس از آنکه آمریکا تحریم های تاریخی شدیدی ضد تهران را اعلام کرد، خلاء تجاری ایجاد شده را پر کند.

----------------------------------------
عبدالرضا خليلي

­