برنج بی رنج

گزارش مکتوب ........... برنج بی رنج

استشمام بوی  شالی این روزها یکی از دلخوشی های روزهای گرم تیر و مرداد در گلستان است .

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ، به رغم ممنوعیت کشت برای زمین های غیر نسقی اما باز هم کشاورزان صرفه اقتصادی را در کشت شالی دیده اند و  آخرین قطره های آب های زیر زمینی را در زمین های همیشه تشنه شالی  رها می کنند.

در دو راهی انتخاب میان برنج دوست داشتنی و آب زندگی ساز ، آن چه در واقع رخ می دهد برنده شدن برنج است .

اما  از ده سال پیش راهی میانه به طور آزمایشی  در برخی استان ها از جمله گلستان آغاز شد  که از آن به نام خشکه کاری یاد می شود.

روشی که در دو سه سال اخیر با استقبال شالیکاران گلستانی روبرو شده است.

برنج یکی ازمهم ترین مواد غذایی سفره ما ایرانی ها و تامین کننده 35 تا 60 درصد کالری مردم جهان است.

مردمان آسیایی بیشترین مصرف کنندگان برنج هستند و حدود 90 درصد برنج دنیا در این قاره کاشته می شود.

 یک سوم سطح زیر کشت غلات دنیا برنج است اما نیمی از منابع  آبی صرف تولید برنج می شود.

* ایستایی 40 سانتیمتری آب در شالیزارهای غرقابی

گسترده شدن سایه خشکسالی و کم آبی بر زمین های کشاورزی سبب شده است کشت شالی  که محصولی پر آب طلب است با بحران مواجه شود.

احمد امیدوار کشاورز گرگانی  می گوید ؛  سه ماه بوته های شالی باید غرق آب باشند.

او گفت : ده ساعت در شبانه روز موتور چاه آب برای  غرقاب شالی روشن است.

کشت شالی به روش غرقابی شیوه متداول کشت برنج در ایران و گلستان است و در این روش دانه های برنج را در خزانه تبدیل به نشا می کنند و نشای شالی را در زمین های به اصطلاح آب تخت شده می کارند.

 امیدوار گفت : زمین های آب تخت شالی 30 تا 40 سانتیمتر آب دارد و تا پایان کشت شالی زمین ها باید غرق در آب باشد .

براساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی گلستان ، پارسال برای کشت 80 هزار هکتار کشت شالی در استان یک میلیارد و 200 میلیون متر مکعب  آب مصرف شد که این میزان به اندازه یک سال ذخیره آب های زیرزمین گلستان است.

*ممنوعیت کشت شالی درزمین های غیر نسقی گلستان

به گفته  رییس سازمان  جهاد کشاورزی گلستان ، برای غرقاب نگهداشتن زمین در هرهکتار به 15 هزار متر مکعب آب نیاز است که این میزان در شیوه خشکه کاری به حدود 5 تا 8 هزار متر مکعب کاهش می یابد.

مختار مهاجر گفت : گندم ، جو و ذرت در هر هکتار 5 هزار متر مکعب و پنبه و سویا در هر هکتار به 8 هزار متر مکعب آب نیاز دارد و با روش خشکه کاری میزان آب مصرفی شالی  مانند دیگر محصولات می شود.

خشکسالی و کم آبی سبب شده است امسال کشت برنج  با استفاده از آب چاه در گلستان ممنوع شود  .

پارسال در گلستان 6 برابر حد مجاز شالی کاشته شد و کم آبی  دست کم به 30 درصد شالیزارها خسارت زد.

صاحبان 12 هزار هکتار زمین نسقی حاشیه رودخانه های  گلستان مجاز به کشت شالی هستند.

*درآمد  عامل ادامه کشت شالی غرقابی

ممنوعیت کشت برنج را به  دو سبب  نمی توان ادامه داد یکی اهمیت برنج در سبد غذایی خانواده های ایرانی و دیگری سود آوری برنج آن برای کشاورزان است .

آقای البرزی کشاورز بندرگزی درباره رغبت به کشت شالی در زمین خود می گوید ؛ من یک هکتار زمین دارم که اگر بخواهم در آن سویا بکارم حدود شش میلیون عایدم می شود ولی اگر برنج بکارم بیست میلیون تومان درآمد خواهم داشت .

برتری دیگر برنج نسبت به بقیه  محصولات کشاورزی این است که برنج را به راحتی می توان انبار کرد و در ماه های دیگر سال به طور متناوب وارد بازار کرد.

*خشکه کاری شالی ؛  کشتی کم آب طلب و به صرفه 

نیاز مدام و رغبت کشاورزان برای کاشت برنج کارشناسان  کشاورزی را بر آن داشت روش دیگری به کشاورزان پیشنهاد دهند و کشت  مستقیم برنج به روش خشکه کاری یکی ازاین روش هاست.

خشکه کاری به صورت آزمایشی از  ده سال قبل در زمین هایی با وسعت کم کاشته شد تا امسال که به 500 هکتار شالیزار رسیده است .

در شیوه خشکه کاری ، دانه های برنج مانند گندم با دستگاه های  ردیف کار داخل زمین کاشته می شود و آبیاری یک بار در هفته برای زمین کفایت می کند.

*حمایت جهادکشاورزی برای راه اندازی سامانه های نوین آبیاری

آبیاری شالیزارهای خشکه کاری شده می تواند با روش آبیاری نوین مانند کلاسیک ، بارانی و استفاده از نوارتیپ انجام شود .

مختار مهاجر رییس سازمان  جهاد کشاورزی گلستان  گفت : برای تجهیز زمین های کشاورزی به سامانه آبیاری نوین ، این سازمان  85 درصد از هزینه تجهیز  را پرداخت می کند .

ایمانی کشاورز اهل علی آباد کتول پارسال به صورت آزمایشی در یک هزارمتر مربع زمین خود برنج کاشت و با نوارهای تیپ زمین را آبیاری کرد.

این کشاورز گفت : هزینه آبیاری با تیپ برای هر هکتار یک میلیون و 500 هزار تومان است و با این شیوه ، آب مستقیم به ریشه شالی می رسد .

*صرفه جویی در آب  و بذر و زمان برگ های برنده در خشکه کاری

معاون بهبود تولیدات گیاهی  جهاد کشاورزی گلستان مزایای مختلفی را برای خشکه کاری عنوان می کند .

جلوگیری از تخریب ساختمان خاک ،  کاهش هزینه ، صرفه جویی در بذر و زمان از عمده این مزایاست.

محمد رضا عباسی گفت :  نیاز آبی برنج در روش خشکه کاری به یک سوم کاهش می یابد و باعث حفظ ذخیره آب های زیرزمینی می شود که امکان کشت محصولات پاییزه را فراهم می کند.

عباسی افزود  : پروفیل خاک در شیوه غرقابی آسیب می بیند اما در خشکه کاری به سبب کاشت به روش کم خاک ورزی بافت خاک بیشتر حفظ می شود.

او هم چنین گفت :  در  روش خشکه کاری محتوی اکسیژن خاک و باکتری های تجزیه کننده سلولز بیشتر از شالیزارهای غرقابی است .

کاهش آفات و بیماری ها و درنتیجه کاهش استفاده از حشره کش ها از دیگر مواردی است که عباسی به عنوان مزایای این نوع کشت بیان کرد.

به گفته کارشناس مسئول برنج جهاد کشاورزی گلستان کاهش 41 درصدی هزینه کاشت برنج به شیوه خشکه کاری از مزایای این نوع کشت است .

مهدی محمدرضاپور گفت : میزان بذر مصرفی در شیوه خشکه کاری 40 درصد کمتر از شیوه های معمول است .

کاهش هزینه در مصرف بذر ، کود و آب سبب درآمد  بیشترکشاورزان می شود .

رضا پور گفت : در هر هکتار شالیزار غرقابی 120 تا 140 کیلوگرم و در شالیزار خشکه کاری 60 کیلوگرم بذر برنج مصرف می شود که صرفه جویی  دست کم  400 هزار تومانی  را در پی دارد.

کارشناس مسئول برنج جهاد کشاورزی گلستان نیز گفت : در خشکه کاری سختی کار نشاکاران حذف می شود و با  دستگاه های ردیف کار 25 تا 30 دقیقه کاشت در یک هکتار زمین تمام می شود در صورتی که در شیوه سنتی برای یک هکتار سی کارگر نشا کار نیاز است .

محمدرضاپور گفت : پای بوته های شالی به سبب تجمع آب ، لجنی بد بو شکل می گیرد و گازهای h2s  و عناصر آرسنیک دارتشکیل می شود که در روش خشکه کاری این عناصر حذف می شود.

*مبارزه آسان  با علف های هرز رایج شالیزارها

معاون بهبود تولیدات گیاهی  جهاد کشاورزی گلستان گفت : برنج الزامی به کشت در آب ندارد اما گیاهی مقاوم به غرقاب است و چون کشاورزان نمی توانند با علف های هرز مانند سوروف که علف هرز رایج شالیزارهاست مبارزه کنند به شیوه غرقابی برنج را می کارند تا علف هرز در شالیزار رشد نکند  .

عباسی گفت  : 10 هزار متر مکعب آب را از دست می دهیم چون نمی توانیم با علف هرز مبارزه کنیم .

عباسی افزود :  در یک مطالعه هشت ساله ما به راهکاری برای مبارزه با علف های هرز شالیزارها به شیوه خشکه کاری رسیدیم .

او گفت : با 250 سی سی سم علف کش در هر هکتار در مزارع برنج می توان با علف هرز مبارزه کرد و اثر سم نیز پس از ده روز از بین می رود و در خاک نیز باقی نمی ماند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی  جهاد کشاورزی گلستان هم چنین گفت  : میانگین تولید محصول در روش خشکه کاری 4 تن بیشتر از کاشت به شیوه سنتی است که این خود عاملی برای افزایش در آمد شالکیاران است .

آقای مازندرانی کشاورزی روستای زنگیان گرگان به عنوان کشاورز پیشرو در زمینه کشت شالی به روش خشکه کاری است و پارسال یک ونیم هکتار و امسال در 12 هکتار زمین خود با شیوه جدید ، برنج کاشت .

او گفت : من پارسال  4 تن بیشتر از شالی به شیوه غرقابی برداشت کردم .

*بی نیازی به واردات برنج

نیاز سالانه ایرانی ها به برنج 3 میلیون و 200 هزار تن است که یک میلیون و 200 هزار تن وارداتی است و این میزان برنج یک میلیارد یورو ارز از کشور خارج می کند.

با ترویج کشت برنج به روش خشکه کاری در گلستان و استان های مشابه  با کم آبی روبرو هستند مصرف آب به یک سوم کاهش می یابد و در آمد کشاورزان بیشتر می شود و ایران از واردات برنج همانند گندم بی نیاز می شود.