فصل انار در هورامان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز کُردستان، آفتاب پاییزی که به روز‌های کم رمق خود نزدیک می‌شود، فصل تازه‌ای از کار و تلاش برایشان آغاز می‌شود، فصلی به سرخی و ملسی انار؛ فصل چیدن این میوه‌های سرخ بهشتی است و اورامی‌ها این روز‌ها دستهایشان رنگ و بوی انار دارد.

انار‌ها مانند فانوس‌های آویزان، با هر وزش باد پاییزی بر شاخه‌ها تکان می‌خورند و بعضی هایشان که دیگر توان نگهداری راز‌های سر به مهر دانه‌ها را ندارند، دلشان ترک خورده و دانه‌های دلشان پیدا شده، درست مثل مردم اورامان.
در مسیر حرکت، کودک بازیگوش، گاهی از پدر و مادرش جا می‌ماند، اناری از زمین بر می‌دارد و فوت می‌کند، آن را لای دیوار سنگ چین باغ می‌گذارد و دوان دوان خود را به قافله کوچک خانوادگیشان می‌رساند تا به باغ انارشان بروند.

در اورامان، سنگ روی سنگ بند می‌شود؛ دیوار‌ها بدون استفاده از ملا‌ت و به طور هنرمندانه چیده شده، حتی خانه‌های پلکانی روستا هم همینطور ساخته شده اند.
این روز‌ها کوچه‌های اورامان را اگر از بالا نگاه کنی، کوله بار یاقوت‌های سرخ و خوشرنگ را بر روی دوش مردم می‌بینی، اگرچه نامش اورمان تخت است، اما بافت سخت و صخره‌ای آن، عبور و مرور هر وسیله نقلیه‌ای را غیرممکن کرده است.
اورامان را محلی ها، "هورامان" می‌نامند، یعنی محل برآمدن خورشید.
منطقه‌ای کوهستانی که نقشه آمدن به اینجا را باید تکرار کرد، البته نه با نقشه‌های جغرافیایی که با چشمانی که بتواند این همه زیبایی را یک به یک به خاطر بسپارد.

مصلح امروز کمی دیرتر بیدار شد، دیشب از راه رسید و خستگی او را ودار به خواب بیشتر از هر روز کرد، "فرنجی"، "چوخه و رانک" را می‌پوشد و پاشنه "کلاشش" را می‌کشد، چند روزی از درس و دانشگاه فاصله گرفته و برای کمک به پدر و مادرش به هورامان آمده.
اینجا جوانتر‌ها هم لباس سنتی به تن دارند، فرهنگ سنتی مردم این منطقه همچنان حفظ شده و اصالت مردمانش را می‌شود در تمدن ۴۰ هزار ساله شان جست و جو کرد.
زنان هم دوشادوش مردانشان راه پر شیب و فراز را تا رسیدن به انار طی می‌کنند و با پایان برداشت، دانه‌های سرخ انار را آبگیری می‌کنند و بعد از آن دیگ‌های رب انار را بار می‌گذارند.

وعده رنگ باخته
گواز، بلبر، ژیوار، سلین، رودبار و دلمرز روستا‌های اناری هورامان هستند، روستا‌هایی که اگرچه در مناطق پرباران غربی کُردستان هستند، امّا دغدغه کم آبی آنان را هم نگران کرده است.
رئیس شورای بخش اورامان، نگران آب برای آبیاری باغات است و از وعده نمایندگان مجلس می‌گوید که سه سال پیش قرار بود ایستگاه‌های پمپاژ آب از سد داریان احداث شود، اما نشد.
سیّدعلی سجادی اضافه می‌کند: از حدود ربع قرن پیش کشت انار در این منطقه توسعه پیدا کرد و به یکی از محصولات اصلی منطقه تبدیل شد.

تولید پنج هزار تن انار
معاون امور اجرایی فرماندار شهرستان سروآباد می‌گوید: این شهرستان ۸۱ هزار هکتار جنگل، ۲۶ هزار هکتار مرتع و ۱۳ هزار و ۹۴۷ هکتار اراضی باغی و زراعی دارد.
محمود عبدی، مساحت باغات انار این شهرستان را ۳۵۰ هکتار اعلام و اظهار می‌کند: متوسط تولید انار در این منطقه ۱۸ تُن در هکتار است و پیش بینی می‌شود امسال پنج هزار تُن انار در باغات این شهرستان تولید شود.
این مسئول اجرایی از خسارت سدسازی برای باغات هورامان می‌گوید که با احداث سد داریان، بخش بالایی از باغات درجه یک این شهرستان نابود شد.

سروآباد مهد انار کُردستان
کشت انار در سطوح شیبدار و کوهستانی استان کُردستان سابقه دیرینه‌ای دارد و ۸۰ درصد انار تولید شده استان به صورت تازه خوری مصرف می‌شود.
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان کُردستان هم می‌گوید: پیش بینی می‌شود امسال پنج هزار و ۴۷۰ تُن انار از باغات این استان برداشت شود.
زاهد حاجی میرزایی با بیان اینکه در این استان ۴۷۸ هکتار انارستان وجود دارد، اظهارداشت: ۴۹۰ بهره بردار با آغاز فصل برداشت انار، مشغول برداشت این میوه شده اند.
وی ادامه داد: حدود ۱۰۰ هکتار از انارستان‌های این استان به تازگی احداث شده و برنامه سازمان جهاد کشاورزی توسعه سالانه بیش از ۳۰ هکتار انارستان است.

جشن انار جشن رونق اقتصادی
اواخر مهر امسال، جشن انار در اورامان برگزار شد، جشنی که بخشدار اورامان می‌گوید ۲۰۰ گردشگر خارجی علاوه بر گردشرگان بی شمار داخلی در آن شرکت داشتند.
صباح محمدی، این جشن را فرصتی برای رونق اقتصادی و توسعه گردشگری اورامان می‌داند.

جای خالی صنایع تبدیلی
با همه صفایی که برداشت سنتی انار در منطقه اورامان دارد و حتی تفاله و دانه‌های انار هم در ایجاد درآمد برای محلی‌ها سهمی دارند، امّا اگر صنایع تبدیلی و تکمیلی برای فرآوری این دانه‌های بهشتی در کُردستان وجود داشت، ارزش افزوده و اشتغال پایدارتری نصیب مرزنشینان کُردستانی می‌شد.

 

گزارش از : کلثوم مومنی