یاقوت سرخِ تر، گمنام در جهان، کشاورزان از قیمتها ناراضی اند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خراسان جنوبی، سازگاری با خشکسالی و کم آب بر بودن سبب شده تا در دهه اخیر توسعه کشت زرشک به عنوان شاخصترین محصول باغی منطقه در دستور کار قرار گیرد تا علاوه بر اشتغالزایی در حوزه های مختلف از مهاجرت روستائیان به شهر ها  هم جلوگیری کند.

برخی پزشکان در ایران نیز زرشک را به‌ عنوان ماده سلامت ذهنی و مغزی، منبعی غنی از آنتی اکسیدان ها، ضد تشنج بودن، می‌شناسند و در درمان بیماری های لثه، کنترل سطح قند خون،  درد دندان، مسمومیت غذایی، کاهش فشار خون،  کاهش تب، کمردرد، مشکلات قلبی و کبدی و درمان بیماری های آرتریت استفاده می‌کنند.

 اما در این روزهای نابسامان اقتصاد، این محصول که خراسان جنوبی قطب تولید آن است،حال خوشی ندارد و کشاورزان و دست اندکاران زرشک گلایه مند از قیمت زرشک اند.

 وزیر جهاد کشاورزی که از 18 آبان مهمان خراسان جنوبی است می گوید: برای فرآوری و تهیه اکسیر برخی محصولات خراسان جنوبی از جمله زرشک مشکل داریم و نیازمند ورود شرکت های دانش بنیان در این زمینه هستیم.

 محمود حجتی  اضافه می کند که  باید راهی پیدا کنیم تا در خصوص بسته بندی و فرآوری زرشک با کار مشترک، محصولات خراسان جنوبی را به دنیا معرفی کنیم تا جایگاه اصلی خود را در دنیا پیدا کند که امیدواریم شرکت های دانش بنیان این موضوع را دنبال کنند.

خانم ملکی از کشاورزان روستای مهمویی بیرجند که سالهاست در عرصه کشاورزی فعالیت می کند می گوید: حدود 2 هکتار و نیم زرشک داریم و از هر هکتار 30 تا 35 تن محصول برداشت می کنیم و حدود200تا 250 میلیون درآمد داریم.

وی با بیان اینکه بیشتر محصول خود را مجبوریم خشک به بازار عرضه کنیم می افزاید: اگر بتوانیم بخشی از آن را تازه با قیمت مناسب وارد بازار کنیم بخشی از مشکلاتی که در هنگام خشک کردن زرشک همچون نبود مکان مناسب و خسارت باران و سرما به آن را داریم، کاسته می شود.

آقای حسینی دیگر کشاورز روستای مهمویی هم به برداشت 5 تنی زرشک خشک از هر هکتار مزرعه دو هکتاری اش اشاره می کند و می گوید:  امسال  قیمت زرشک نسبت به سالهای گذشته افزایش یافته است  و زرشک تر 7 هزار تومان تا 8 هزار تومان و زرشک خشک 25  تا 26 هزار تومان به فروش می رسد.

وی می گوید: زرشک های خود را به مشهد، بیرجند، همدان و شیراز می فرستند.

آقای رضایی که خرده فروش زرشک  است هم می گوید: در ایام برداشت زرشک تر، این محصول را به تهران می برد و در انجا در بازار میوه فروشی، به 6 برابر قیمت می فروشد.

او زرشک تازه ای را که در خراسان جنوبی از او کیلویی 4 هزار تومان می خرند، پس از دان کردن و بسته بندی کردن به قیمت 23 هزار تومان در تهران می فروشد.

خانم جعفری نیز که چند سالیست در کارخانه فراوری زشک کار می کند می گوید: روزانه  در این کارخانه 200 تا 300  کیلوگرم شاخه های زرشک تر در جعبه های مخصوص، بسته بندی و به مقصد متقاضیانی که از سایر استانها هستند ارسال می شود.

رئیس اتاق بازرگانی بیرجند هم به برند زرشک که اخیرا ثبت جهانی شده اشاره می کند و می گوید: این محصول منبع درآمد زندگی خیلی از افراد در خراسان جنوبی است که باید تلاش کرد تا با تلفیق روش های سنتی و علمی در کنار هم،  برای  افزایش معاش کشاورزان از طریق زرشک گامی برداشته شود.

احتشام افزود: در گسترش دهکده جهانی باید دروازه بازار جهانی را به روی این محصول بازکرد تا کشت زرشک برای کشاورز مقرون به صرفه باشد و روستائیان در روستاها بمانند و تولید زرشک کنند.

وی با بیان اینکه قیمت زرشک نباید کمتر از پسته و زعفران باشد می افزاید: خاصیت زرشک کمتر از زعفران نیست پس چرا باید قیمت این محصول خیلی پایین تر از زعفران باشد.

رئیس اتاق بازرگانی بیرجند خاطر نشان می کند که گرچه ظرف 5 سال اخیر، صادرات زرشک افزایش یافته است اما راضی کننده نیست و باید تلاش کرد تا  زرشک تر و خشک  در سبد مردم قرار گیرد.

مدیر  امور سرمایه گذاری جهادکشاورزی خراسان جنوبی هم با بیان اینکه در این استان سالانه چیزی حدود 50 هزار تن زرشک تر تولید می شود گفت: به طور عرف اگر قیمت هر کیلوگرم زرشک تر 6 هزار تومان باشد قیمت این 50 هزار تن، 300 میلیارد تومان می شود که  اگر بخواهیم که کشاورزان متضرر نشوند و دست دلالان را کوتاه کنیم و خرید تضمینی انجام دهیم، حدود 300 میلیارد تومان نقدینگی با بهره پایین نیاز است .

بهدانی گفت: چون نمی توانیم تمام این زرشک را خریداری کنیم تنها راه حل این است که دولت، حداقل اعتبار خرید 25 درصد محصول معادل 50 تا 100 میلیارد تومان را به ما بدهد که تا کنون هیچگاه چنین اعتباری به خراسان جنوبی نداده است.

مدیر  امور سرمایه گذاری جهادکشاورزی خراسان جنوبی می گوید: زرشک محصولی فساد پذیر است و کشاورزان از نیمه مهر فقط  چیزی حدود 2 و  نیم ماه فرصت دارند تا آن را برداشت کنند به همین علت کشاورز مجبور است که قبل از اینکه هنوز برداشت آن شروع شود با قیمت خیلی کم به دلالان و متقاضیان شخصی پیش فروش کند.

بهدانی افزود: اقدامات بلند مدتی همچون تشکیل سازمانی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی ویژه محصول زرشک مانند سازمان چای هم باید راه اندازی شود تا همانند چای کاران، از زرشک کاران حمایت شود.

وی می گوید : چطور می شود محصولی همچون چای که 20 درصد چای کشور را تأمین می کند و تعداد کشاورزان آن هم خیلی کم است سازمان داشته باشد درحالی که  محصولات صادراتی و استراتژیکی همچون زرشک که خراسان جنوبی تنها تولید کننده این محصول در ایران و جهان است از آن حمایت نشود.

مدیر  امور سرمایه گذاری جهادکشاورزی خراسان جنوبی افزود: راه اندازی واحد های فرآوری زرشک نیز می تواند از راهکارهای تولید ثروت از محصول زرشک باشد که این نیز نیازمند حمایت مسئولان است.

بهدانی، ایجاد برند جهانی را یکی دیگر از مواردی عنوان می کند که برای حمایت از زرشک باید انجام شود.

مدیر  امور سرمایه گذاری جهادکشاورزی خراسان جنوبی با بیان اینکه بیشتر اعتبارهایی که به زرشک اختصاص می یابد مربوط به تولید و بسته بندی است و بحث برند، اعتباری ندارد گفت:  محصول زرشک که 38 نوع خواص دارویی دارد هنوز به خوبی به جهانیان شناسانده نشده است که در این راستا باید بحث برند جدی پیگیری شود.

بهدانی با اشاره به وجود 12 تا 13 واحد فراوری زرشک در خراسان جنوبی اشاره می کند و می گوید:  8 واحد از این تعداد فعال است که بیشتر بسته بندی  بوجاری زرشک را بر عهده دارند .

وی با بیان اینکه هم اکنون فقط دو واحد در قاین داریم که آب زرشک تولید می کنند گفت: ما باید تازه فروشی و بسته بندی زرشک تازه را در دستور کار قرار دهیم.

وی می گوید: از محل صندوق تسهیلات مشارکتی، چند واحد فراوری در قطب های تولید زرشک خراسان جنوبی در حال ساخت است که تمام کشاورزانی که زرشک کار هستند عضو آنها هستند.

بهدانی با بیان اینکه زرشک خراسان جنوبی به صورت خشک به ترکیه و آلمان صادر می شود گفت: اخیرا ژاپن هم خیلی علاقمند است به صورت خشک واردات زرشک داشته باشد که در این راستا باید زیرساختهای آن فراهم شود.

وی به توسعه زرشک در خراسان جنوبی اشاره می کند و می گوید: توسعه زرشک در دستور کار قرار دارد و از آغاز سال تاکنون 100 کشاورز برای توسعه باغ های زرشک خود سه میلیارد تومان تسهیلات دریافت کردند.

اختصاص اعتبار برای خرید زرشک تر و ایجاد واحدهای فرآوری، ایجاد برند جهانی و تشکیل سازمان حمایت از زرشک کاران، راهکارهایی است که به نظر می رسد می تواند حال و روز این محصول گران بها را خوشتر و ثروت مناسبی از آن تولید کند، اما همه اینها نیازمند حمایت دولت است. 

نویسنده و گرد آوردنده: زهرا فلاحی نسب