فیل مرغ های گیلان، بر بلندای شاخه تولید کشور

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، مرکز گیلان  "غیر قابل قبول ! "
شاید این واژه را زیاد شنیده باشیم. واژه ای که بیشتر آدم را یاد افراد منفی باف و همیشه ناراضی و شاید هم قاطع می اندازد.
پاسخی منفی به یک درخواست و کلامی که در مقابل یک دلیل ناموجه کاربرد دارد، اما این صدا بیشتر به گوش روستاییان و پرورش دهندگان طیور به ویژه در گیلان آشناست. 
صدای پرنده ای که اُبهتی تقریبا شبیه به طاووس دارد و مثل آن دُم می گشاید. 
تا چند صد متر؛ با ارتفاع کم پرواز می کند و گاهی قادر است روی شاخه درختان بپرد تا از  دست شکارچیان در امان باشد. پرنده ای با خرطوم گوشتی که در برخی کشورها به فیل مرغ معروف است.
این پرنده پُر سَر و صدا، بوقلمون است که براساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی، گیلان در زمینه پرورش مولد آن ( بوقلمون مادر) و همچنین تولید جوجه یک روزه این پرنده ، در سکوی نخست کشور قرار دارد.

آنطور که از این آمار بر می آید ؛ گیلان پنجمین تولید کننده بوقلمون گوشتی ایران هم هست. 
کارشناسان امور طیور و تغذیه می گویند : تامین سبد پروتئنی خانوارها، ارزش بالای غذایی و خواص درمانی گوشت بوقلمون، جلوگیری از واردات و خروج ارز از کشور با تامین نیاز جوجه بوقلمون، اشتغالزایی و افزایش درآمد خانوارهای روستایی، سودآور بودن، پایین بودن هزینه ها و تلفات کم این پرنده در مقایسه با سایر طیور از مهم ترین مزیت های صنعت پرورش بوقلمون است.
تلفیقی از سفید و قرمز، طعم خوش گوشت بوقلمون لای دندان تغذیه و سلامت 
خانم زراعتی کارشناس تغذیه با بیان اینکه بوقلمون هر 2 نوع گوشت سفید و قرمز را دارد گفت : ۶۵ درصد از گوشت بوقلمون در ناحیه سینه این پرنده، گوشت سفید و35 درصد آن در ناحیه ران، گوشت قرمز است که بر این اساس، از لحاظ مزه و طعم متفاوت است.
این کارشناس تغذیه و رژیم درمانی با بیان اینکه گوشت بوقلمون نسبت به گوشت های دیگر از پروتیین بیشتری برخوردار است و چربی اشباع  و کلسترول کمتری دارد افزود : سینه این پرنده که از نوع گوشت سفید است، نسبت به گوشت مرغ و ران آن که گوشت قرمز است نسبت به گوشت گاو، چربی کمتری دارد و بر این اساس برای افرادی که بیماری قلبی و چربی بالایی دارند، مناسب ترین گوشت است.

وی با اشاره به اینکه گوشت بوقلمون منبع خوبی از ویتامین های A، B1، B3 ، B6،  B12 و همچنین املاحی چون سلنیوم، منیزیم، آهن، مس، روی، پتاسیم و اسیدآمینه تریپتوفان است گفت : اسیدآمینه تریپتوفان در بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن بسیار موثر است و به علت ترشح سروتونین، باعث سرحالی ، آرامش و برطرف شدن علایم افسردگی می شود.  
این کارشناس تغذیه گوشت بوقلمون را جایگزین خوبی برای گوشت گاو، گوسفند و مرغ می داند و می گوید : به همه افراد، به جز مبتلایان به نقرس و سنگ کلیه اگزالات، مصرف این پرنده خوش طعم توصیه می شود. 

گیلان، رکورد دار پرورش بوقلمون 
 آنطور که سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان می گوید : از 9 واحد پرورش بوقلمون مادر کشور،  4 واحد با ظرفیت 20 هزار و 900 مولد ِ بوقلمون، در گیلان قرار دارد که باعث شده این استان از این منظر، در صدر تولید کشور قرار گیرد.
آقای علی اکبرنژاد به جایگاه نخست گیلان در تولید جوجه یک روزه بوقلمون هم اشاره کرد و گفت : هر دو کارخانه جوجه کشی بوقلمون کشور با ظرفیت 4 میلیون قطعه جوجه در گیلان قرار دارد.
وی می گوید : گیلان 9 واحد پرورش بوقلمون گوشتی صنعتی هم دارد که سهم شان از تامین پروتئین سبد خانوار های ایرانی، 500 تن گوشت بوقلمون با پرورش 34 هزار قطعه بوقلمون گوشتی است.
سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان افزود : البته باید به این آمارها، 47 هزار قطعه بوقلمون بومی را هم که روستاییان گیلانی در کنار سایر طیور بومی پرورش می دهند، اضافه کرد و این یعنی ؛ گیلان حرف های زیادی در زمینه پرورش بوقلمون برای گفتن دارد.

وقتی جوجه های یک روزه بوقلمون، به داد آشفته بازار ارز می رسد.
آقای علی اکبر نژاد با بیان اینکه همه نیاز جوجه بوقلمون کشور، در گیلان تامین می شود گفت : این درحالیست که تا پارسال برای تامین این نیاز ، یک و نیم میلیون قطعه جوجه یک روزه بوقلمون از کشورهای دیگر وارد می شد که با توجه به بالارفتن نرخ ارز در ماه های اخیر ، برای پرورش دهندگان بوقلمون به صرفه نبود.
وی افزود : در حال حاضر قیمت هر قطعه جوجه یک روزه بوقلمون که در کارخانه های جوجه کشی گیلان تبدیل به جوجه می شود، 15 هزار تومان است؛ این درحالیست که نرخ جهانی آن 15 دلار است که با احتساب ارز دولتی، برای خریدار تا 60 هزار تومان هزینه در پی داشت.
سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان می گوید : خوشبختانه با افزایش ظرفیت دو کارخانه جوجه کشی بوقلمون، توانسته ایم حدود 45 هزار تومان در تامین هر قطعه جوجه یک روزه بوقلمون، صرفه جویی کنیم و این یعنی با جوجه کشی یک میلیون و 500 هزار قطعه جوجه بوقلمون در داخل که تا پارسال وارد می کردیم، افزون بر اینکه از خروج 22میلیون و 500 هزار دلار ارز جلوگیری شده، 67 میلیارد و 500 میلیون تومان هم صرفه جویی اقتصادی را در پی داشته است.  

آقای علی اکبر نژاد در خصوص ظرفیت و نحوه توزیع جوجه های یک روزه بوقلمون هم گفت : 2 میلیون و 500 هزار قطعه جوجه یک روزه معادل بیش از نیمی از جوجه هایی که در دو کارخانه جوجه کشی بوقلمون گیلان سر از تخم در می آورند، از تخم های بوقلمون های مولد گیلان به دست می آید و تخم های بوقلمون های مولدِ دیگر استان ها هم برای جوجه کشی به گیلان آورده می شود.
وی افزود : 34 هزار قطعه جوجه یک روزه به دست آمده از دو کارخانه جوجه کشی بوقلمون گیلان به واحدهای پرورش بوقلمون گوشتی همین استان و 3 میلیون و960 هزار قطعه جوجه بوقلمون دیگر هم به واحدهای پرورش بوقلمون گوشتی استان های دیگر صادر می شود.

سهم بوقلمون ها از اشتغالزایی و درآمد 
با کارشناس مسئول سایر ماکیان معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی در خصوص نقش صنعت پرروش بوقلمون در اشتغالزایی و در آمد هم صحبت می شوم.
آقای وهابی با اشاره به اینکه پرورش بوقلمون در گیلان در بخش صنعتی برای40 نفر بطور مستقیم و برای صدها نفر در شبکه توزیع شغل ایجاد کرده گفت : پرورش این پرنده برای 750 نفر هم در بخش مشاغل خانگی  بطور مستقیم در روستاها شغل ایجاد کرده است.
وی می گوید : البته نباید فراموش کرد که افزون بر این بسیاری از خانوارهای روستایی گیلان در کنار کشاورزی، دامداری و پرورش ماکیان، به پرورش چند قطعه بوقلمون هم مشغولند و با این کار ضمن تامین نیاز خانوار، منبع درآمدی برای خود دست و پا کرده اند.
کارشناس مسئول سایر ماکیان معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان هر دوره پرورش بوقلمون در ایران را 4 تا 4 و نیم ماه اعلام کرد و گفت : وزن هر بوقلمون گوشتی در هر دوره پرورش تا 20 کیلو گرم هم می رسد و هر بوقلمون مولد قادر است در هر دوره تا 120 عدد تخم بگذارد که با توجه به قابلیت جوجه کشی از ارزش بالایی برخوردار است. 

آقای وهابی ارزش ریالی مجموع تولیدات بوقلمون صنعتی و بومی در گیلان را 67 میلیارد تومان اعلام کرد و افزود : قیمت هر کیلو گوشت بوقلمون صنعتی در بازار 20 هزار تومان است این درحالیست که هر کیلو از گوشت بوقلمون بومی با توجه به ارگانیک بودن و لذیذ بودن آن، تا 30 هزار تومان هم فروخته می شود.
وی می گوید : به دلیل شرایط مساعد آب و هوایی گیلان، هزینه تمام شده برای پرورش هر قطعه بولقمون و جوجه کشی از این پرنده ، کمتر از دیگر مناطق کشور است.
کارشناس مسئول سایر ماکیان معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی گیلان با بیان اینکه بوقلمون در دو هفته اول پرورش بیشتر در معرض خطر تلفات است گفت : بعد از آن خطرکمتری این پرنده را تهدید می کند و اساسا مقاوم تر از دیگر پرندگان است اما ناقل خوبی برای بیماری  های طیور است.
آقای وهابی می گوید : پرورش بوقلمون50 درصد سودآوری به دنبال دارد این درحالیست که سود پرروش مرغ، 10 درصد است.
وی در تشریح این موضوع با بیان اینکه هزینه پرورش هر قطعه بوقلمون در هر دوره پرورش با احتساب هزینه های انرژی، کارگری و خوراک بطور میانگین 100 هزار تومان است گفت : هر قطعه بوقلمونی که برای پرورش آن 100هزار تومان هزینه شده بیش از 200 هزار تومان به فروش می رسد.

پای درد دل پرورش دهندگان 
اگرچه مسئولان امور طیور سازمان جهاد کشاورزی گیلان از صدور پروانه پرورش هزار و 476 قطعه بوقلمون گوشتی با اعطای تسهیلات مشاغل خانگی خبر می دهند اما تعدادی از پرورش دهندگان بوقلمون ازجمله راضیه خانم که سالن پرورش بوقلمون کوچکی در خانه اش ایجاد کرده، از اعطای چنین تسهیلاتی اظهار بی اطلاعی کرده و می گوید: با وجود پیگیری های بسیار نتوانسته، مجوز و پروانه فعالیت بگیرد و بدون مجوز به کار خود ادامه می دهد.
برخی از پرورش دهندگان بوقلمون هم که از تسهیلات مشاغل خانگی برای پرورش بوقلمون گوشتی استفاده کرده اند، از اینکه تعرفه کشاورزی در محاسبه بهای حامل های انرژی از جمله برق، گاز و آبی که در واحدهای تولید شان استفاده می شود، محاسبه نمی شود، گله مند بودند و از مسئولان می خواستند در این باره چاره ای بیندیشند.
اما آقای مهرپور یکی از پرورش دهندگان بوقلمون گوشتی صنعتی گیلان مثل دیگر هم صنفانش، از نبود کشتارگاه بوقلمون در قطب تولید بوقلمون کشور گلایه کرده و می گوید: مجبوریم بوقلمون های مان را به کشتارگاه های استان های دیگر از جمله تهران بفرستیم که این کار هر بار، هزینه یک میلیون تومانی کرایه حمل بار برای هر ماشین، روی دستمان می گذارد و از طرفی به علت سرما و گرمای شدید و نیز استرسی که بخاطر حرکت در مسیر طولانی به این پرنده وارد می شود، معادل 100کیلوگرم از وزن بوقلمون ها را  در هر ماشین حمل کاهش می یابد و برخی مواقع هم تلفاتی را به دنبال دارد. 

 برخی از پرورش دهندگان بوقلمون مادر گیلان از جمله آقای زالفی، مدیر اولین مجتمع پرورش بوقلمون مادر و جوجه کشی بوقلمون گیلان اگر چه از وضعیت تولید و بازار راضی است اما می گوید : نوسانات نرخ ارز در ماه های اخیر و نیز اعتصاب کامیون داران سبب افزایش هزینه های تامین دان و خوراک بوقلمون شده است. 
مشکلاتی که معاونت بهبود تولیدات دامی استان اعلام می کند : برای حل شان تلاش می کند.
سرپرست این معاونت می گوید : سرمایه گذاران، هزینه های زیاد ایجاد کشتارگاه و وجود قوانین و ضوابط سختگیرانه و بروکراسی اداری در فرآیند دریافت مجوز کشتارگاه را علت عدم تمایل خود برای سرمایه گذاری برای ایجاد کشتارگاه سایر ماکیان از جمله بوقلمون اعلام کرده اند.
آقای علی اکبر نژاد در خصوص گلایه برخی بهره بردارن در زمینه عدم صدور مجوز هم گفت : ایجاد واحد پرورش بوقلمون، مستلزم رعایت ضوابط زیست محیطی و رعایت اصول تولید است و از طرفی به علت کمبود زمین در گیلان و آمایش صنعت طیور برای حفظ جایگاه گیلان در تولید مرغ، بر اساس ابلاغیه وزارت جهاد کشاورزی نمی توانیم بیش از سهمیه در نظر گرفته شده ، مجوز پرورش بوقلمون صادر کنیم. 
وی افزود : برخی از مشکلات از جمله بالارفتن قیمت ها مشکل کشوری است اما بنا داریم موضوع محاسبه بهای تعرفه کشاورزی برای پرورش دهندگان بوقلمون در قالب مشاغل خانگی را در نشستی با مسئولان استانداری و مسئولان حوزه انرژی استان، در آینده نزدیک پیگیری کنیم. 

حال که بوقلمون ها با تلفیقی از  گوشت سفید و قرمز و خواص بسیار درمانی، گیلان را برسکوی نخست تولید نشانده اند، باید دید در آینده می توانند چقدر از سبد پروتئین خانوارهای ایرانی را پر کنند و از طرفی چه مقدار از دخل خانوارهای روستایی را پُر و برخی ها را هم صاحب شغل خواهند کرد.
پرورش دهندگان و متقاضیان دریافت تسهیلات و مجوز پرورش بوقلمون در گیلان که امید دارند با تمهیداتی که مسئولان جهاد کشاورزی وعده اش را در نشست های آتی داده اند، مشکلات حوزه تولید تا حدود زیادی حل شود. 


*نگارندگان : مریم امدادی و عباس قنبری