دیگر در بر همان پاشنه نمی چرخد

امانوئل مکرون, آنگلا مرکل و بوریس جانسون, رهبران فرانسه, آلمان و انگلیس روز دوشنبه در پایان دیداری در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با انتشار بیانیه مشترکی ایران را متهم کردند که مسئول حمله روز 14 سپتامبر (23 شهریور) به تأسیسات نفتی عربستان سعودی است و از تهران خواستند از هرگونه اقدام تحریک آمیز دیگر پرهیز کند.
پس از آن وزیر خارجه آمریکا از موضع گیری انگلیس، فرانسه و آلمان در این زمینه قدردانی کرد. مایک پمپئو در حساب توئیتری خود نوشت: از دوستان نزدیک خود، انگلیس، فرانسه و آلمان بخاطر بیان دقیق شان در مورد مسئول شناختن ایران در اقدام جنگی علیه عربستان سعودی و تأثیر آن بر منطقه و جهان تشکر می کنم.
این اظهارات و مواضع تنها در پی کاهش تاثیر تحولات تنگه هرمز و خلیج فارس - بویژه حمله حوثی‌ها به تاسیسات نفتی آرامکو - بر دیپلماسی ضد ایرانی آمریکا و اروپا در نشست مجمع عمومی سازمان ملل است. به عبارت دیگر آمریکا و اروپا قصد دارند به این ترتیب وانمود کنند با وجود این تحولات همچنان آنها دست بالا دارند، در بر همان پاشنه می‌چرخد و خللی بر عزم آنها در ادامه سیاست‌های ضد ایرانی بوجود نیامده است.
آمریکا در ماه مه 2018 ضمن خروج یکجانبه از توافق برجام, تحریم های اقتصادی علیه ایران وضع نمود. این اقدامات سبب شد تنش در منطقه بالا بگیرد یک پهباد آمریکایی هدف گرفته شود، نفتکش انگلیسی در تنگه هرمز - در واکنش به توقیف نفتکش ایرانی در جبل الطارق - توقیف شود و تهران هم روند کاهش تعهدات برجامی خود را آغاز کند.
اظهارات دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا و برایان هوک فرستاده ویژه وزارت امور خارجه آمریکا در امور ایران در آستانه شروع نشست مجمع عمومی سازمان ملل نیز از این منظر ارزیابی می‌گردد.
ترامپ دیروز بار دیگر مدعی شد توافق پیشین هسته ای با ایران توافقی ناقص بود و باید به دنبال توافقی جدید و طولانی مدت بود که نگرانی های دیگر را نیز پوشش بدهد.
هوک هم در نشستی خبری در نیویورک گفت: واشنگتن خواهان مذاکره ای با ایران است که شامل توافقنامه هسته ای, برنامه موشک های بالستیک و آنچه آنرا تروریسم خواند باشد.
هر چند جمهوری اسلامی ایران هرگونه نقش داشتن در حمله به تاسیسات نفتی عربستان را رد کرده است و حوثی‌ها هم مسئولیت این عملیات را بر عهده گرفته اند ولی آمریکا و اروپا بر این باور هستند که تهران در این حملات دست داشته و با وجود این باور مگر ممکن است بعد از تحولات در تنگه هرمز و عربستان و ... در همچنان بر همان پاشنه بچرخد. بویژه‌ اینکه رئیس جمهور ایران بار‌ها تصریح کرده است که اگر تهران نتواند نفت بفروشد کشور‌های دیگر منطقه هم نمی‌توانند نفت بفروشند.
به زعم آمریکا و اروپا در یک حمله چند دقیقه‌ای نیمی از تولید و صادرات نفت عربستان بزرگترین تولید کننده نفت جهان متوقف شد. با توجه به این مطلب چقدر زمان لازم است تا نیم دیگر صادرات نفت عربستان و حتی صادرات نفت دیگر کشور‌های عضو ائتلاف به رهبری عربستان در یمن متوقف شود؟
حال در این شرایط و با وجود این ذهنیت‌ها مگر می‌شود آمریکا و اروپا به چیزی جز عقب نشینی از مواضع پیشین خود و بازگشت به برجام فکر کنند. جرمی هانت وزیر امور خارجه سابق انگلیس امروز در این باره به خبرگزاری رویترز گفت: ما باید در خصوص سیاست مان در قبال ایران تجدیدنظر کنیم.
البته ممکن است آمریکایی‌ها و اروپاییان در پی حفظ اعتبار و آبرو و موقعیت بین المللی خود باشند؛ در این زمینه به آنها خرده‌ای گرفته نمی‌شود ولی تحولات عینی منطقه چاره‌ای جز عقب نشینی پیش روی کاخ سفید و پایتخت‌های اروپایی قرار نداده است.

---------------------------------------------------------
عبدالرضا خلیلی