بار هزاران هکتار زمین کشاورزی بر دوش گلخانه ها

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ مرکز قم، تاریخچه اش به حدود ده هزار سال پیش باز می گردد؛ بشر آن دوران به تازگی دریافته بود که می تواند با کاشت دانه های مختلف روزی اش را از دل خاک بخواهد و خود را کشاورز بنامد؛  یافته های دانشمندان، جمعیت آن روز دنیا را بین 5 تا 10 میلیون نفر تخمین زده است؛ جمعیتی که در آن زمان، وسعت زمین های کشاورزی، پاسخگوی نیازش بوده، حالا در گذر قرن ها و هزاره ها، به حدی رسیده که آب و خاک در بستر شیوه های سنتی کشاورزی، دیگر جوابگوی نیازش نیست؛ از این رو، پر کردن شکم ساکنان این کره خاکی نیازمند طراحی شیوه های نوینی شد که از حدود یک قرن پیش با نام کشت گلخانه ای به دنیا معرفی شد.

آقای رضایی دانشجوی رشته کشاورزی می گوید: تاریخچه کشت گلخانه ای در ایران به حدود سال 1332 بر می گردد؛ در آن زمان آلمانی ها اولین گلخانه را برای کارهای تحقیقاتی در ایران راه اندازی کردند و حالا پس از حدود 80 سال، سطح زیر کشت گلخانه ای کشور به بیش از 8 هزار هکتار رسیده است.

توسعه گلخانه ها سیاست مسئولان استان

به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی، استان قم هم با وجود ظرفیت های بی نظیر کشاورزی، سیاست توسعه کشت گلخانه ای را در پیش گرفته و هم اکنون 180 هکتار کشت گلخانه ای را در دل خود جای داده است؛ سیاستی که قرار است وسعت گلخانه های استان را به 230 هکتار برساند.

بخش خلجستان حجم قابل توجهی از ظرفیت گلخانه ای استان را در خود جای داده است؛ شهرک گلخانه ای کوثر مقصد گزارش ماست.

در مسیر رفت، پیش از رسیدن به مقصد، در کنار مزرعه ای توقف می کنیم؛ پیرمردی بیل به دست با چهره ای آفتاب سوخته به ما نزدیک می شود؛ پس از سلام و خدا قوت، از زمین بیست هکتاری اش برایمان گفت که از شش ماه پیش به همراه دو کارگرش بر روی آن مشغول به کارند؛ از مصرف آبشان پرسیدم که در جواب گفت: یک چاه چهار اینچی داریم که دائما کار می کند.

بر اساس گفته های او، سیراب کردن این زمین نیازمند استخراج 140 لیتر بر ثانیه آب از این چاه است.                                                                                                 

بهره وری، صرفه جویی، اشتغال

از او خداحافظی کردیم؛ پس از نیم ساعت سفر ، به ورودی شهرک رسیدیم، جایی که در آن  یکی از پیشگامان کشت گلخانه ای منتظر ما بود؛ آقای حجازی از تاریخچه مجموعه برایمان گفت؛ مجموعه ای با 60 گلخانه فعال که همگی با صد در صد ظرفیت مشغول فعالیت اند.

بخشدار خلجستان هم که در این بازدید ما را همراهی می کرد در تکمیل صحبت های او گفت: در این دهکده گلخانه‌ای کاشت محصولات خارج از فصل صورت می‌گیرد و در آن انواع مختلف گل، گوجه فرهنگی، گوجه زیتونی، توت فرنگی، خیار، قارچ ، زعفران و... کاشت می‌شود.

او هدف از ساخت این دهکده در این منطقه را کمبود آب عنوان کرد و افزود: علاوه بر این، افزایش بهره اقتصادی و اشتغالزایی از دیگر اهداف توسعه کشت گلخانه ای بوده به طوری که هم اکنون  جوانان فارغ التحصیل رشته کشاورزی که خود ساکن این بخش هستند در این شهرک مشغول به کار شده اند.

وارد یکی از واحدها می شویم؛ جوانی به استقبال می آید و خود را رضا معرفی می کند؛ او پرورش قارچ را از سه سال پیش آغاز کرده و حالا به عدد 300 تن در سال رسیده است.

جوانی دیگر در حال برداشت قارچ است؛ می گوید اهل مشهد است و برای کار به قم آمده ؛ روزی هشت ساعت کار می کند و مسئول برداشت و بسته بندی است.

تولید سالانه بیست هزار تن محصول

آقای حجازی به ذخیره آب شهرک اشاره می کند و می گوید: این چاه شش اینچی ثانیه ای هفت لیتر آب به ما می دهد که ما کل مجتمع را با این آب مدیریت می کنیم چرا که مصرف آب در کشت گلخانه ای یک بیستم زمین کشاورزی است.

 یاد حرف های مش رحیم افتادم؛ با همین آب فقط دو هکتار از زمین او در 24 ساعت آبیاری می شد.

حجازی در ادامه گفت: با همین آب کم، ما در هر هزار متر مربع گلخانه، سالانه بیست تن محصول تولید می کنیم در حالی که کشاورزان کشت سنتی سال یک بار بیشتر برداشت  ندارند.

آقای حجازی می گفت : این مجتمع چند سال متوالی به عنوان فعالترین مجتمع گلخانه ای کشور معرفی شده است و هم اکنون 150 نفر در آن مشغول به کار اند.

او در ادامه گفت: امسال به هر واحد گلخانه ای در این مجموعه هزار متر مربع اضافه خواهد شد و این یعنی محصول بیشتر با آب کمتر و اشتغال دو برابر.

او از صادرات محصولات هم گفت؛ اینکه تولیدات این گلخانه ها علاوه بر استان های تهران و مرکزی به کشورهایی همچون روسیه، قزاقستان و قطر فرستاده می شود؛ عراق هم سال گذشته مشتری 350 تن گوجه فرنگی گلخانه ای قم بوده است.

دست اندازهای مسیر توسعه گلخانه ها

گلخانه داران این شهرک با مشکلاتی هم روبرو هستند که حضور ما در آنجا فرصتی شد برای رساندن این مشکلات به گوش مسئولان.

یکی از آنها می گفت: نبود راه آسفالت مشکل بزرگی است چرا که رفت و آمد کامیون ها باعث بلند شدن گرد و غبار و نشستن آن در گلخانه ها و فراهم شدن بستر رشد میکروب ها می شود؛ دست اندازهای جاده محصول درجه یک ما را در مسیر گلخانه تا میدان تره بار به محصول درجه دو تبدیل می کند.

مشکل دوم انرژی گاز بود؛آقای احمدی از گلخانه دارن با سابقه شهرک می گفت: بخش زیادی از درآمد گلخانه داران صرف هزینه های بالای گاز می شود، مشکلی که فقط مخصوص به قم نیست بلکه همه گلخانه داران کشور با آن مواجه اند.

گلخانه دار دیگری می گفت: نبود حمایت های کافی از سوی دولت کار را برای ما سخت کرده؛ نمونه اش همین طرح توسعه گلخانه ای خودم برای کاشت قارچ است که از یک سال پیش معطل دریافت وام است؛ او می گفت: متاسفانه وزارت جهاد کشاورزی قارچ را محصول کشاورزی نمی داند!

آقای رستمی هم از پیشگامان تولید محصول ارگانیک در این مجموعه دل پُری از مشکلات داشت و می گفت: تا آنجا که بتوانیم به جای سم از روش های بیولوژیک استفاده می کنیم؛ مثل کارت های زرد یا تله های نوری که البته فعلا با توجه به هزینه های بالا، این روش سهم ده درصدی در گلخانه های ما دارد که در صورت حمایت های بخش دولتی می توانیم این سهم را به صد در صد هم برسانیم.

او می گفت: البته مشکلات ما جنبه کشوری دارد و باید از طریق وزارت نیرو و جهاد کشاورزی مرتفع شود.

عملکرد خوب گلخانه داران با وجود مشکلات این چنینی نشان از ظرفیت بالای کشت گلخانه ای در استان دارد؛ شواهد موجود نشان می دهد، چنین ظرفیتی که می تواند با وجود چنین مشکلاتی مصرف آب را به یک بیستم و درگیری خاک را تا یک صدم کاهش دهد، درصورت بر طرف شدن مشکلاتش انقلابی عظیم در حوزه کشاورزی استان به وجود خواهد آورد.

آقا محمدی _ خبرگزاری صدا و سیما _ قم