فلک الافلاک چشم انتظار توجه جدی تر در استحکام بخشی

پنجم دیماه 82 زلزله 12 ثانیه ای بم با قدرت 6/6 دهم ریشتربا حدود 30 هزار نفر تلفات انسانی، باعث تخریب کامل قدیمی ترین سازه گلی جهان با قدمت بیش از 2500 سال شد .
بعد از این حادثه مسئولان استان لرستان به فکر استحکام بخشی قلعه فلک الافلاک یکی دیگر از بناهای خشتی زیبا در کشور افتادند .
دولت آبادی معاون وقت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در سال سال 83 گفت: طرح استحکام بخشی قلعه فلک الافلاک را در دستور کار قرار داده ایم .
چراغی کارشناس میراث فرهنگی لرستان هم سال 83  گفت: ترکها و آسیبهای دیده شده بر روی قلعه جدی است و باید برای مرمت آن فکر اساسی شود .
به هر حال قرار شد 30 شمع در اطراف قلعه و 2 قاب بتنی در دو حیاط قلعه با میلی گردهایی از جنس پلیمر که 7 بر ابر مقاومتر از فولاد بودند به هم وصل شود .
شهبازی مجری وقت طرح استحکام بخشی قلعه گفت: با ایجاد یک کمربند در اطراف قلعه  آن را مستحکمتر خواهیم کرد .
کارتا ایجاد 9 پشت بند بیرونی و ایجاد رینگ بتنی در ضلع جنوب و جنوب غربی حیاط قلعه فلک الافلاک پیش رفت و در سال 89 به دلیل کمبود اعبار و ایرادات کارشناسی طرح متوقف شد .
اما .... بهار ۹۸ را استان لرستان با سیل آغاز کرد و همین امر باعث بروز خسارات زیادی به زیرساخت های استان در تمام بخش ها از جمله آثار تاریخی و زیرساخت‌های گردشگری وارد کرد. هزینه خسارت های برآورد شده بر آثار تاریخی لرستان بالغ بر ۷۰میلیارد تومان برآورد شد و  در این میان یکی از اصلی ترین خسارت ها به قلعه فلک افلاک وارد شده است.
سید امین قاسمی مدیر کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان با بیان اینکه بخشی از ساختمان تاسیسات مجموعه به این دلیل دچار آسیب شد، عنوان کرد:اموال موجود در ساختمان تاسیسات تخلیه وبه نقاط دیگر منتقل شد.
از سویی وی عنوان کرد: مرمت هایی که بر روی قلعه فلک الافلاک صورت گرفته اصولی بوده است و هیچ گونه آسیبی به خود سازه وارد نشده است، فقط آب دیدگی هایی در گنجینه و موزه ها ایجاد شده بود که خیلی سریع مرمت اضطراری آنها شروع شد.
قلعه فلک الافلاک یا دژ شاپورخواست یکی از مکانهای تاریخی استان لرستان است.                 

نام دیگر این قلعه ، قلعه دوازده برجی است، قلعه فلک‌الافلاک در نزدیکی رودخانه خرم‌آباد قرار دارد و زمان ساخت آن به دوره ساسانیان می رسد، این قلعه برای قرن ها به دژ شاپور مشهور بود و تنها پس از به قدرت رسیدن سلسله قاجاریه بود که به فلک الافلاک تغییرکرد، فلک‌الافلاک در لغت به معنای «سپهر سپهران» است. قلعه فلک الافلاک ۵۳۰۰ متر مربع مساحت دارد و چشم انداز بسیار زیبایی چه از بیرون به قلعه و چه از قلعه به بیرون دارد.حالا و پس از سیل فروردین ۹۸ ، این قلعه تاریخی و بااهمیت تاریخ ایران دچار آسیب جدی شده است
رانش ضلع غربی تپه قلعه فلک افلاک بر اثر بارندگی ها وفرسایش خاک می تواند منجر به خسارت های جبران ناپذیری شود. به گفته مسولان میراث استان به پیکره اصلی این قلعه خسارتی وارد نشده است اما شواهد نشان می دهد که اگر بی توجهی مسولان ادامه یابد و هر چه سریع تر اندیشه ای برای ترمیم و مرمت این قلعه نشود، در آینده نزدیک شاهد یک تپه خاک خواهیم بود. از آن مهم تر این که در صورت عدم رسیدگی فوری به وضعیت قلعه ، بلایای طبیعی بعدی همچون سیل یا زلزله می تواند خسارت جبران ناپذیری از خود به جای بگذارد و ازاین قلعه تاریخی اثر چندانی باقی نماند.       

  اتفاق ناگواری که ۲۰ سال پیش از بخش بزرگی از ارگ بم را بلعید با کمترین حادثه طبیعی می تواند برای قلعه فلک الافلاک نیز تکرار شود.یکی از برنامه های میراث فرهنگی تاکنون برای جلوگیری از ریزش تپه قلعه پوشاندن نقطه آسیب دیده با نایلون بوده است. در حالی که پیش از این نیز به ترک خوردگی یکی از برج های قلعه اشاره شده بود اما همچنان هیچ اتفاق خاصی برای ترمیم یا بهسازی آن صورت نگرفته است..
وعده هایی چون آزادسازی حریم قلعه که نزدیک به یک دهه از آن می گذرد هنوز نهایی نشده است
این بنای کم‌نظیر دوره ساسانی به شماره ۸۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و تلاش می شود در یونسکو ثبت جهانی شود .
تا دیر نشده باید کاری کرد.
نویسنده : مهناز رحمانی مهر
ویراستار: علی مرادی کاکاوندی