زیر آسمان همین شهر

صدای دورگه و خش دارش نسبتی با پوشش زنانه‌اش نداشت .
کنار جرزِ نم برداشتهِ کوچه، چمباتمه زده، سرش را روی زانوهایش گذاشته بود و صدا‌های گنگ و غریبی از خودش درمی‌آورد.
هوا آن‌قدر‌ها هم سرد نبود، اما مثل بید می‌لرزید.

ما را که دید، تقلای بی ثمرش را برای برخاستن از زمین آغاز کرد.
نزدیکش شدیم.
زنی رنجور می‌نمود که تلاش بی‌نتیجه‌ای کرده تا چهره‌ی تکیده و دندان‌های پوسیده‌اش را پشت آرایش غلیظ چشم و مو‌های پَرکلاغی‌اش مخفی کند.

                                                    

خودش را نادیا معرفی می‌کند و می‌گوید: ۳۴ ساله و مجرد است، اما دست کم ۱۰ سال بیشتر از سنش نشان می‌دهد. می‌گوید «دو مصرفی» است و اگر هروئین پیدا نکند شیشه می‌کشد.

۱۲ سال است که به واسطه اعتیاد، از خانواده طرد شده و حالا خیابان‌ها، خانه امنش شده است.

دودی که به چشم اهالی محل می‌رود
پیش‌تر می‌رویم؛ کوچه پر از مردان و زنان معتادی است که روزگار سیاهشان، دیوار خانه‌ها را هم سیاه کرده است.
اعتیاد اینجا سن و سال ندارد. از نوجوان ۱۵ ساله تا پیرمردانی که نایِ راه رفتن ندارند، همگی روی دیوار خانه‌ها یله شده اند و سرشان گرم نشئه گی است.

                                                     
مرگ تدریجی رویا‌
به ساعتم نگاه می‌کنم، شب از نیمه گذشته و چراغ خانه‌ها یکی یکی خاموش و آتش اعتیاد یکی یکی در دستان سرد و سیاه مهمانانِ شبانه این کوچه‌ها روشن می‌شود. آتشی که جسم و جانشان را ذره ذره خاکستر می‌کند.

ژنده پوشانی که ساز ِزندگی را نه تنها برای خود، بلکه برای ساکنان برخی مناطق شیراز هم ناکوک کرده اند.
خیابان کارگر جنوبی؛
این جا یکی از پاتوق‌های اصلی معتادان در شیراز است.

                                                    
خانم رحیمی از ساکنان این منطقه است و از مشکل تجمع معتادان و آسیب‌های آن در محل می‌گوید: «از ۱۱ شب به بعد جرات بیرون آمدن از خانه مان را نداریم، معتادان با شکستن چراغ‌های کوچه و معابر، در تاریکی برای خود فضای امن ایجاد کرده اند.»

آقای حسنی هم با گلایه از شرایط موجود می‌گوید: «پارک محله‌ای که جای بازی بچه‌ها و نوجوانان است، جولانگاه معتادان شده است آن‌ها از عصر ، آن جا جمع می‌شوند، علنا خرید و فروش و تزریق می‌کنند و مردم هم از ترس آسیب‌دیدن، اعتراضی نمی‌کنند.»

                                                
دخترش حرف پدر را پی می‌گیرد: «مساله دیگری که خطر تجمع افراد مبتلا به بیماری اعتیاد را در پارک‌ها افزایش می‌دهد، رهاسازی مواد و سرنگ‌های آلوده است. با رسیدن صبح و متفرق‌شدن معتادان ، کودکان و نوجوانان و خانواده‌هایی که برای تفریح به این پارک‌ها سر می‌زنند، نه تنها از سرنگ‌های آلوده رها شده ،دچار آسیب می‌شوند، بلکه ممکن است گاهی نوجوانانِ کنجکاو اندک مواد رها شده در پارک را هم مصرف کنند.»
آقای سعیدی که از ساکنان قدیمی این منطقه است می‌گوید: «صبح برخی روزها، دیدن جسم سرد و بی جان یکی از معتادان، کابوس شبانه مان می‌شود.»

                                                 
به گفته او بی توجهی به ساماندهی و رهاشدن معتادان متجاهر در فصل سرما، شرایط را هم برای آن‌ها و هم برای ساکنان مناطق جنوبی شهر شیراز سخت‌تر کرده است.

کاووس محمدی معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی استان فارس می‌گوید: بار‌ها و بار‌ها و در مقاطع مختلف معتادان متجاهر، توسط نیروی انتظامی، جمع آوری و به مراکز ماده ۱۶ تحویل داده شده اند، اما طولی نمی‌کشد که آن‌ها به سطح شهر باز می‌گردند.

وی با بیان اینکه تنها جمع آوری و تحویل این افراد به مراکز ذیربط چاره کار نیست، ادامه می‌دهد: در این راستا تمام دستگاه‌های متولی باید پای کار باشند و با یک همکاری مستمر و موثر با این معضل مقابله کنند.
معتادین متجاهر تراژدی تکراری غم انگیز
قصه جمع آوری معتادان متجاهر، حکایت تازه‌ای نیست، اما زمستان که می‌شود، سوزِ سرما، تراژدیِ این قصه پُر غصه را بیشتر می‌کند.
شب‌های سردِ سال و معتادان متجاهری که باید چشم در چشم مرگ، شب‌های سرد را با سرمای استخوان سوزش به فردا برسانند.

                                                  
منتقدان اجتماعی، پاسکاری وظایف بین نهاد‌ها را دلیل تامین نشدن سرپناه برای معتادان متجاهر اعلام می‌کنند و مسئولان امر نبود بودجه را.

رئیس کمیسیون سلامت و خدمات شورای اسلامی شهر شیراز می‌گوید: توانایی جمع آوری معتادان متجاهر را در کمتر از ۲۴ ساعت داریم، اما فضایی برای نگهداری و بازپروری آن‌ها در شهر شیراز وجود ندارد.
زارعی می‌افزاید: در سال ۱۳۹۵ شهرداری شیراز، حدود ۶ میلیارد تومان برای ساخت کمپ ماده ۱۶ هزینه کرد که در هر نوبت ۴۰۰ معتاد متجاهر را بازپروری می‌کند.
از آن جا که جمع آوری معتادان متجاهر بر اساس قانون، وظیفه نیروی انتظامی وپذیرش آن‌ها هم بر عهده بهزیستی است، موضوع را از مدیرکل بهزیستی فارس پیگیری کردم.

کشفی نژاد می‌گوید:ظرفیت تنها کمپ دولتی شیراز هنوز تکمیل نشده است و از طریق هماهنگی بین بخشی با شورای مبارزه با مواد مخدر استان همچنان پذیرش معتادان انجام می‌شود.
در شیراز ،تنها یک کمپ ترک اعتیاد وجود دارد.

به تنها کمپ ترک اعتیاد دولتی شیراز، معروف به کمپ ماده ۱۶ می‌روم، مسوول پذیرش کمپ، اما از تکمیل ظرفیت این مرکز خبر می‌دهد.

                                                
به گفته او این مرکز ۴۰۰ نفر ظرفیت دارد و هم اکنون ۴۰۰ معتاد در این مرکز پذیرش شده اند و جایی برای ورود افراد جدید وجود ندارد.

آتش بی پولی در خرمن ساماندهی معتادان

کشفی نژاد مدیرکل بهزیستی فارس این بار در پاسخ به این ادعا می‌گوید: اعتبار لازم برای ساماندهی معتادان نداریم.
او توضیح می‌دهد: برای نگهداری هر معتاد در روز، حدود ۳۵ هزار تومان هزینه نیاز است و برای پذیرش بیشتر معتادان نیاز به مرکز جدید و اعتبارات بیشتری داریم.
به گفته او اکنون به دلیل افزایش تعداد معتادان باید هزینه و فضای مورد نیاز برای معتادان فراهم شود.
کرمی دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان فارس، اما می‌گوید: بودجه لازم برای کمپ ماده ۱۶ تخصیص یافته و در حال پرداخت شدن است.
به گفته او بر اساس تفاهم نامه این شورا با بهزیستی، ۸ میلیارد تومان برای بازپروری ۴۰۰ معتاد متجاهر در سال ۱۴۰۰ پرداخت شده است
دادستان عمومی و انقلاب شیراز هم با تاکید بر اجرای طرح جمع آوری معتادان متجاهر می‌گوید: با هماهنگی دستگاه‌های متولی از جمله نیروی انتظامی، شهرداری، بهزیستی و شورای مبارزه با مواد مخدر، مقرر شده است که معتادان متجاهر در مدت دو هفته ساماندهی و به کمپ‌های ترک اعتیاد فرستاده شوند.

                                               
بحرینی با بیان این که بیش از ۳ هزار معتاد متجاهر در شیراز وجود دارد می‌افزاید: اگر دستگاه‌های متولی به هر دلیلی کوتاهی کنند، با مدیران آن مجموعه برخورد خواهد شد.
پای معتادان دیگر استان‌ها از شیراز بریده شود
رضا محمدیان رئیس کمیسیون سومین حرم اهل بیت (ع) شورای شهر با انتقاد از ورود معتادان غیرفارسی  به شیراز می‌گوید: مسأله معتادان متجاهر در برخی کلان شهر‌ها از جمله شیراز و به ویژه بافت مرکزی به یک معضل بزرگ تبدیل شده است.

او با بیان این که در چند هفته اخیر با تلاش معاونت اجرایی و خدمات شهری شهرداری شیراز اقد امات خوبی در حوزه جمع آوری این افراد انجام شده است می‌گوید: از دستگاه‌های متولی می‌خواهیم در این زمینه پای کار باشند و شهرداری را تنها نگذارند.
وی می‌افزاید: بخش قابل توجهی از این معتادان مربوط به سایر استان‌ها هستند و به صورت اتوبوسی به شیراز آورده و رها می‌شوند.

محمدیان از شورای تامین استان می‌خواهد به طور جد‌ی این موضوع را پیگیری و با استان‌های همجوار مذاکره کند که د یگر چنین موارد‌ی تکرار نشود و متخلفان مورد پیگیرد قضایی قرار گیرند.
افسانه خواست‌خدایی عضو هیئت رییسه شورای اسلامی شهر شیراز هم می‌گوید: فضا، برای ساماندهی معتادان و ترک اعتیاد آن ها فراهم است وهمه دستگاه‌های متولی طرح ساماندهی معتادان متجاهر باید پای کار بیایند

                                                
خانه‌ ای از جنس سلامت، امید و زندگی
حسین جوکار عضو هیات امنای مجمع خیرین شهرساز و فرهنگساز شیراز نیز می‌گوید: در ۱۱ منطقه این کلانشهر برای معتادان گمنام عضو انجمن NA خانه «سلامت، امید، زند گی» ساخته می‌شود.

هلال احمر نیز گوشه‌ای از کار را می‌گیرد

مدیرعامل جمعیت هلال احمر استان فارس می‌گوید: بخشی از هزینه‌های د رمانی و خد مات توانبخشی مورد نیاز معتاد ان د ر قالب اعتبارات حمایتی تامین می‌شود

به گفته حسین درویشی از آن جا که تسکین آلام بشری یکی از اهد اف چهارگانه نهضت بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر است این جمعیت برای تأمین بخشی از هزینه‌های د رمانی، د ارویی، بهد اشتی و خد مات توانبخشی مورد نیاز معتاد ان و خانواد ه‌های آن‌ها د ر قالب اعتبارات حمایتی آماد گی د ارد.

وی می‌افزاید: کمک به توانمند سازی محلات آسیب پذیر و کمتر برخورد ار از د یگر محور‌های فعالیت جمعیت هلال احمر د ر زمینه مسائل اجتماع محور است.
سلیمان کرمی د بیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخد ر استان فارس نیز برای ایجاد هماهنگی و هم افزایی بین د ستگاه‌های اجرایی مسئول و کمک به مد د جویان این حوزه و به حد اقل رساندن آسیب‌های ناشی از اعتیاد د ر استان اعلام آماد گی می‌کند.
آن روی سکه
کاووس محمدی معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی استان فارس به آن روی سکه‌ی بازگشت معتادان به جامعه می‌گوید: معتادی که به مراکز ترک اعتیاد یا ماده ۱۶ تحویل داده می‌شود اگردر بهترین حالت ممکن قادر به ترک شود پس از بازگشت به جامعه، دارای مشکلاتی از قبیل بیکاری وعدم توجه جامعه و خانواده است که موجب می‌شود مجدد به سمت اعتیاد برود.

وی معتقد است: قطعا حمایت همه جانبه و فراهم کردن نیاز‌های اقتصادی افراد معتاد، پس از ترک یکی از راهکار‌های مقابله با پدیده معتادان متجاهر است.
زارعی، جامعه شناس با بیان این که مراحل بهبود بخشی معتادان متجاهر شامل شناسایی و هویت یابی، سم زدایی و درمان، بازسازی شخصیتی و روحی، مهارت آموزی، بازگرداندن به آغوش خانواده، بازگردانی به جامعه با یک شغل آبرومند و در آخر نظارت و پیگیری شرایط این افراد است، می‌گوید:بهبود یافتگان قبل از ورود دوباره به جامعه باید تحت درمان‌های مختلف قرار گیرند و در واقع منظور فقط درمان دارویی نیست، بلکه نیاز به آموزش مهارت‌های مختلف دارند.                            
وی می‌افزاید: جامعه نیز وظایف خطیری دارد و پذیرش فرد بهبودیافته و ایجاد فرصت شغلی مجدد و تغییر نگرش‌های منفی به بهبود یافتگان دارای گواهی سلامت معتبر، مهیا شدن سیستم‌های حمایتی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توسط مسئولان دولتی و انجمن‌های خیریه است از جمله این وظایف است.
نقطه سر خط

گزارشم را تمام کردم و به خانه برگشتم.
آسمان، یکپارچه سیاهپوش می شود و سوزِ سرما، حتی از پشت پنجره هم سرک می کشد .

ناخودآگاه به نادیا فکر می کنم ؛ زنی که ، داستانش تازه از این وقت شب شروع می‌شود، زیر گنبد کبود همین شهر.

مریم شمس

خبرگزاری صداوسیما - شیراز