تبِ نگهداری سلاح گرم در ایلام

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز ایلام؛ دختران و پسران مرزنشین با همه‌ی همنوعانشان فرق دارند. پای خاطراتشان که می‌نشینی؛ انگار صفحه، صفحه‌ی دفتر خاطرات ذهنشان را با ترس و استرس پُر کرده اند.
اگر از شب هایشان می‌پرسیدی، می‌گفتند موشک و اگر از صبح هایشان سوال می‌کردی، می‌گفتند بمباران. در شهر‌های مرزیِ آن روزهایمان تا دلت بخواهد دست و پا داخل کوچه و خیابان‌ها ریخته بود و صحنه‌ی کودکی که بر جنازه‌ی بی جان و زخمیِ مادر اشک می‌ریخت بار‌ها و بار‌ها تکرار می‌شد. تازه اوقاتِ خوش آن روز‌های بچه‌های مرز اسباب بازی‌هایی بود که از ذهن جنگ زده اشان با چاشنی خلاقیت از یک تکه کِش و درب فلزی نوشابه‌های کوکاکولا تانک درست می‌شد و تفنگ‌های چوبی اشان را روی رگبار می‌گذاشتند و در دو جبهه‌ی ایران و عراق بازی می‌کردند.

• خودکشی با سلاح شکاری پس از قتل همسر و ۲ فرزند
• درگیری منجر به قتل در ایلام
• بازی با اسلحه باعث مرگ پسر ۱۱ ساله ایلامی شد
• دستگیری ضارب حادثه "پل گاومیشان" ایلام
• ایلام دوباره با «اسلحه» خبرساز شد
• قتل برادر ۲۴ ساله با اسلحه شکاری در ایلام
• قاتلان فراری در شهرستان ملکشاهی دستگیر شدند

تحقیقات میدانی می‌گوید: تقریبا در تمام خانه‌های ایلام یک یا دو اسلحه، با مجوز یا بی مجوز وجود دارد و مردم به محض کوچک‌ترین مشکل یا عصبانیت به روی دیگران و حتی اعضای خانواده‌ی خود اسلحه می‌کشند و گاهی این اسلحه نه دیگر کشی که پایش در معرکه‌ی خودکشی هم باز می‌شود.

اسلحه روی شقیقه‌ی ایلام
این روز‌ها شهر پر از اتفاق‌های تلخ و زجرآوریست که ذهن مردم را درگیر خود کرده است؛ از پدری که به خاطر کشمکش‌های خانوادگی، ابتدا به زندگی زن و دو فرزندش خاتمه می‌دهد و سپس با همان اسلحه خودش را می‌کشد تا شلیک‌های داخل خیابان که هرچند وقت یک بار و با فاصله‌های بسیار کوتاه، کسی را نشانه می‌گیرند، همه و همه یک چیز را القاء می‌کند و آن چیزی نیست جز نا امنی؛ موضوعی که دیگران را هم به این فکر می‌اندازد که برای دفاع از خود باید اسلحه داشته باشند.
(م- الف) یک جوان ۳۰ ساله است که می‌گوید: وضعیت ایلام به گونه ایست که باید اسلحه داشته باشی وگرنه این دیگران هستند که تو را به قتل می‌رسانند.

بیشتر بخوانید: 

استفاده از سلاح شکاری در ایلام ۴ کشته برجای گذاشت

اما پدری که باید تکیه گاه خانواده اش باشد همه‌ی اعضای خانواده اش را به قتل می‌رساند در حالی که شاهدان می‌گویند، علت قتل چندان جدی هم نبوده است.

• یک شخصِ آگاه در مورد علت این حادثه می‌گوید: «افشین همیشه عصبانی و ناراضی بود. او مشکل خاصی با خانواده اش نداشت و پسر ۱۸ ساله اش از نظر شخصیتی یک فرد آرام بود؛ اما گاهی با هم جر و بحثشان می‌شد. شب قبل از واقعه باز بین آن‌ها مشاجره‌ای اتفاق می‌افتد. افشین پسرش را تهدید به مرگ می‌کند و برای همین هم پسر موضوع را به کلانتری محل گزارش می‌دهد؛ اما پدر عصبانی می‌شود و او را با شلیک گلوله از پای درمی آورد. همسر افشین بالای سر پسرش می‌رود و بی تابی می‌کند که افشین او را هم به ضرب گلوله‌ی اسلحه‌ی شکاری می‌کشد. بعد هم سراغ فرزند کوچکش که ۱۱ سال داشته و در خواب بوده می‌رود و او را هم به قتل می‌رساند.».

بیشتر بخوانید:

شهادت سرباز نیروی انتظامی بر اثر حمله فردی ناشناس در دره شهر

سهراب زاده دادستان شهرستان دره شهر می‌گوید: شرور مسلح پس از به شهادت رساندن ۲ تن از ماموران نیروی انتظامی مخفی شده بود که با تلاش شبانه روزی و بی وقفه‌ی پلیس آگاهی، پلیس امنیت و انتظامی شهرستان دره شهر این شرور مسلح پس از ۴ روز در کوه‌های اطراف دره شهر شناسایی و دستگیر شد.
اما در بازجویی‌ها مشخص می‌شود که این فرد قبل از این حادثه نیز مرتکب قتل شده و در خرداد ماه سال جاری پس از به قتل رساندن شوهر خواهر خود در کوهدشت لرستان به دره شهر متواری شده است.
در همان شب حادثه پل گاومیشان دره شهر یک قتل در ملکشاهی و یک قتل با اسلحه در ایلام وکشته و زخمی شدن سه نفر در شهرستان ملکشاهی هم به وقوع پیوست. صدا‌هایی وحشتناک که بر اعصاب شهر خراش می‌اندازد.

روی دیگر این سکه‌ی سیاه
اما اسلحه همواره برای دیگر کشی استفاده نمی‌شود و گاهی برای خودکشی هم از آن استفاده می‌کنند. به گفته‌ی جامعه شناسان ابزار خودکشی در استان ایلام طی چند سال اخیر تغییر کرده است.
یک دکترای جامعه شناسی بر این باور است که در سال‌های گذشته مردم ایلام بیشتر از شیوه‌ی آتش سوزی، اقدام به خودکشی می‌کردند؛ اما در چند سال اخیر با توجه به افزایش بی رویه‌ی صدور مجوز اسلحه و نگهداری بیشتر خانواده‌ها از این سلاح، ساده‌ترین روش خاتمه دادن به زندگی، اسلحه تشخیص داده شده است؛ بنابراین اکثر خودکشی‌ها با این سلاح گرم صورت می‌گیرد.

آماری که زخم می‌زند
سالانه نزدیک به یک میلیون نفر در سراسر جهان در اثر خودکشی جان خود را از دست می‌دهند و براساس آمار‌های رسمیِ سال ۹۷، روزانه ۱۳ مورد خودکشی نیز در ایران رخ می‌دهد. از نظر جنسیت ۶۰ درصد از موارد مرد و از نظر قومیت ۹۰ درصد کُرد بوده اند. میانگین و انحراف معیار سنی افراد خودکشی کرده‌ها برابر با ۲۹/۲±۱۷ سال بود. به علاوه، ۶۰/۲ درصد از واحد‌های پژوهش مجرد، ۳۴/۱ درصد متاهل، ۳/۴ درصد مطلقه و ۲/۳ درصد از آنان بیوه بوده اند. همچنین، روش‌های مورد استفاده برای خودکشی در ۴۹ درصد از موارد خودسوزی، ۱۸ درصد اسلحه گرم و ۱۸ درصد حلق آویز بوده است. آماری که با وجود به روز شدنِ آن و تغییر در شیوه‌های خودکشی و افزایش صعودی و نگران کننده استفاده از سلاح گرم، محرمانه تلقی می‌شود و از ارائه‌ی آن امتناع می‌کنند؛ در هر حال با توجه به پایین بودن میانگین سنی افراد خودکشی کرده، بالاتر بودن فراوانی خودکشی در افراد مجرد و بالاتر بودن فراوانی استفاده از روش‌های خشن، ضرورت برنامه ریزی جامع برای کاهش بروز موارد خودکشی در استان ایلام توصیه می‌شود.

نگهداریِ سلاحی که به صلاح نیست
اما نگهداری اسلحه در خانه به همین جا هم ختم نمی‌شود؛ کافی ست کمی در این تیتر تأمل کنیم:
شلیک غیرعمد دختر ایلامی جان پدر را گرفت
بنابراین گاهی علت قتل با اسلحه کاملا اتفاقی است و حوادث بسیاری را به وجود آورده است؛ حوادثی که قطع عضو بهترین حالت آن است.
آقای بوسانه اهل روستای کارزان است. او به دوندگی و کوهنوردی علاقه زیادی دارد. یک روز که برای خریدنِ کفش ورزشی به یکی از روستا‌های مجاور می‌رود، در بین راه یکی از دوستانش را می‌بیند و برای لحظاتی با او همراه می‌شود. دوستش به شوخی و در حالی که فکر می‌کند اسلحه خالی است، آن را سمت آقای بوسانه می‌گیرد و شلیک می‌کند. گلوله به پایش اصابت می‌کند و این دونده و کوهنوردِ علاقه مند، یک پایش را از دست می‌دهد.
او می‌گوید: بعد از سال‌ها با دختر مورد علاقه ام ازدواج کرده بودم و، چون شغل من کشاورزی بود و مدتی با وجود یک پا نمی‌توانستم کار کنم، همسرم به حالت قهر به خانه پدرش رفت و درخواست طلاق داد. او می‌گفت با وجود معلولیت دیگر نمی‌توانی زندگیمان را اداره کنی.
آقای بوسانه در حالی که از یادآوری آن روز‌ها متأثر می‌شود، ادامه می‌دهد: روز‌های بسیار سختی بر من گذشت. از طرفی سلامتی، ورزش و توان کار و اداره‌ی زندگیم را از دست داده می‌دیدم و از طرف دیگر همسرم را، آن هم فقط به خاطر یک شوخی خطرناک؛ اما به خاطر عشق و علاقه‌ی زیادی که به همسرم داشتم و علاقه به ورزش تصمیم گرفتم بر روی همین یک پا هم بلند شوم و بایستم. برای این که خودم را به همسرم ثابت کنم به مزرعه رفتم و کار کشاورزی را از سر گرفتم. اولش خیلی سخت بود. بار‌ها و بار‌ها بلند شدم و افتادم؛ اما باز هم با نیروی عشق، قوی‌تر از قبل بلند می‌شدم. شخم زدم، بیل زدم و آبیاری کردم و انواع محصولات را کاشتم.

حالا مزرعه‌ی من شاداب‌تر از همه‌ی مزرعه‌های دیگر بود؛ اما همسرم باز انگار تضمین محکم تری می‌خواست و فکر می‌کرد شاید این کار و تلاش مقطعی باشد و یک روز کم بیاورم؛ بنابراین برای این که مطمئنش کنم که من وضعیتم را پذیرفته ام و قرار است از این به بعد این گونه به زندگی ام ادامه بدهم با همان یک پا و به کمک عصا فاصله روستای خودمان تا روستای بعدی را مثل گذشته دویدم و با همان یک پا کوهنوردی هم می‌کردم و حتی پونه و آویشن کوهی را هم به عنوان سوغات برای همسرم می‌آوردم.

بالاخره موفق شدم که او را کنار خودم ببینم و خدا را شکر که بچه دار هم شدیم و یک خانواده خوشبخت را تشکیل دادیم؛ اما ته دلم هنوز هم از این که مجبورم زندگی ام را با سختی و کار مضاعف پیش ببرم ناراحت هستم. کسانی که با وسایل خطرناک شوخی می‌کنند نمی‌دانند که مشکلات و درد و رنج هایش برای یک عمر گریبان طرف مقابلشان را می‌گیرد.

مجوزی که ضرورتی ندارد
حال سؤالی که مطرح می‌شود این است که علت صدور مجوز سلاح گرم به ویژه در شهر‌ها چیست؟
سؤالی که از سوی مسئولانِ صادر کننده‌ی آن پاسخ داده نمی‌شود و به صورت فزاینده‌ای در حال افزایش است.
صدور مجوز سلاح گرم، به منزله‌ی صادر کردن مجوز قتل، خودکشی و نقص عضو و بروز مشکلات خانوادگی و معضلات اجتماعی است. مسئولانی که خود در میان همین جامعه زندگی می‌کنند و همانند سایر مردم شاهد خبر‌های مکرر قتل و خودکشی با اسلحه هستند و با این وجود باز بر صدور مجوز اسلحه اصرار می‌کنند.
مسئولان امر از ارائه‌ی آمار در خصوص دیگرکشی و خودکشی با اسلحه و میزان دربرگیری در بین عشایر و قرقبانان و دامداران و یا شهرنشینان امتناع می‌کنند و آن را محرمانه عنوان می‌کنند؛ اما در این میان علیزاده مهاجر مدیرکل پزشکی قانونی استان ایلام تنها به صورت سربسته می‌گوید: این آمار امسال نسبت به سال‌های گذشته افزایش بسیاری داشته است.
اما بنابر اعلام یک منبع آگاه، امسال خودکشی با سلاح گرم در ایلام ۳۰ درصد و قتل با این سلاح ۲۰۰ درصد افزایش پیدا کرده است.

ردپای اسلحه در میان جرم‌های مختلف
معاون اجتماعی انتظامی استان ایلام با اشاره به این که بیش از ۱۰ هزار پرونده در حوزه نزاع و درگیری تشکیل شده است، می‌گوید: بر اساس برآورد‌های مطالعاتی و اجتماعی انجام گرفته یکی از اولویت‌های ارتکاب جرم در سطح استان و حتی کشور استفاده و نگهداریِ سلاح‌های شکاری از سوی مردم است که با بروز کوچک‌ترین مشکل و درگیری یا عصبانیت به سراغ آن می‌روند؛ موضوعی که در ابعاد بسیار ضعیفی به آن پرداخته شده و مورد ارزیابی و واکاویِ جدی قرار نگرفته است.
سرهنگ یاسمی می‌افزاید: بسیاری از اتفاقات ناگوار در حوزه جرائم خشن از جمله (قتل، خودکشی، خودزنی، ایجاد رعب و وحشت، تخریب و...) با سلاح اتفاق می‌افتد که بیش از نیمی از آن‌ها نیز سلاح شکاری است؛ بنابراین باید بگوییم سهم سلاح‌های شکاری مجاز در تولید جرم و تورم پرونده‌های کیفری از همه‌ی موارد بیشتر است.

قوانینی که باید بازنگری شود

عذر‌هایی بدتر از گناه
اما جدا از آسیب‌های صدور بی رویه و غیرضروری مجوزِ سلاح گرم در استان، سؤال‌های دیگری هم در خصوص علت و انگیزه‌ی نگهداری اسلحه از سوی مردم به وجود می‌آید. برای گرفتن پاسخ این سوال‌ها به میان مردم رفتم.
(عیسی- الف) می‌گوید: من کوهنوردی می‌کنم و باید اسلحه داشته باشم.
(حامد- میم) هم سلاح را برای تفریح می‌خواهد؛ و دیگری می‌گوید: وقتی بیشتر مردم از اسلحه استفاده می‌کنند برای دفاع و امنیت خود باید اسلحه داشته باشیم.
جانشین فرمانده انتظامی استان ایلام، اما با رد موجه بودنِ این دلایل از سوی شهروندان می‌گوید: امنیت کامل و مطلوب در جامعه برقرار است و برعکسِ این اظهارات از سوی عده‌ای از مردم، باید بگوییم که استفاده از سلاح گرم نه تنها امنیتی ایجاد نمی‌کند بلکه باعث به وجود آمدن نا امنی و حوادث تلخ در جامعه هم می‌شود.
سرهنگ شهاب عزیزاده بر این باور است افرادی که به رشته تیراندازی علاقه‌مند هستند هم می‌توانند با مراجعه به باشگاه‌های تیراندازی به تفریحِ مورد علاقه اشان بپردازند.
وی، اما موضوع استفاده از اسلحه برای شکار را با توجه به وضعیت بحرانی محیط زیست و آسیب جدی به گونه‌های مختلف جانوری و وحوش رد می‌کند و می‌گوید: نباید برای انقراض طبیعت مجوز صادر کرد.

شلیک به قلب آرامش با مجاز و غیرمجازها
اما جدا از بحث سلاح‌های مجاز و معضلات آن، موضوع سلاح‌های غیر مجاز نیز بر بروز حوادث ناگوار جامعه سایه انداخته است.
فرمانده انتظامی استان ایلام از شناسایی و توقیف ۶۶۷ قبضه سلاح غیر مجاز از ابتدای سال جاری تاکنون خبر می‌دهد.
سردار دلاور القاصی‌مهر با اعلام این خبر می‌گوید: در این مدت ۸۹ متهمِ حمل سلاح و مهمات غیر مجاز دستگیر و ۶ باند خرید و فروش سلاح نیز در استان شناسایی و منهدم شده است.
وی اضافه کرد: ۹ قبضه سلاح جنگی و یک دستگاه خودروی سواری که در انجام اعمال مجرمانه از آن‌ها استفاده می‌شد نیز از مخفیگاه متهمان کشف شده است.
اما قاچاق سلاح نیز داغی ست که بر روی داغ‌های دیگرِ این گونه حوادث گذاشته می‌شود

این جا و در استان مرزی ایلام چالش تهیه و نگهداری سلاح جدی شده و یک شهروند عادی در کمتر از نیم ساعت به راحتی می‌تواند اسلحه تهیه کند؛ موضوعی که ساماندهی آن به دغدغه عمومی تبدیل شده است.
«سردار قاسم رضایی» جانشین فرمانده ناجا در باره‌ی ورود اسلحه به صورت قاچاق به کشور گفت: برای برخورد با این موضوع نیز قرارگاه مقابله با قاچاق سلاح و جمع‌آوری سلاح‌های غیرمجاز راه‌اندازی شده و این قرارگاه در حال حاضر فعال است.
وی تصریح کرد: در مجموعه مرزبانی و انتظامی در شهر‌های مرزی برای مقابله با این موضوع کاملا برنامه‌ریزی شده است، حتی در مسیر راه‌ها، ایست‌های بازرسی هدف‌گذاری شده تا این موضوع به صورت کامل رصد شود.

ساکنانِ طبیعت قربانیِ دیگر اسلحه
اما اسلحه فقط بوی مرگ را در خانه، کوچه و خیابان‌های شهر پراکنده نمی‌کند؛ بلکه علاوه بر آدم ها، وحوش و جانورانِ طبیعت را هم به کام مرگ می‌کشاند و باعث آسیب جدی به گونه‌های مختلف محیط زیست می‌شود.
شکار حیوانات، اصلی‌ترین دلیل انقراض گونه‌های جانوری در سراسر جهان است؛ اگرچه بخش مهمی از تداوم بقای انسان در ۱۰۰ هزار سال پیش مربوط به شکار بود؛ ولی در حال حاضر، شکار حیوانات وحشی چیزی جز جنایت، علیه گونه‌های جانوری نیست.
متأسفانه باید بگوییم که محیط زیستِ ایران بهشت شکارچیان است. بیشترین شکار‌ها در «مناطق آزاد شکار» اتفاق می‌افتد، جایی که قوانین حفاظت از حیوانات اعمال نمی‌شود و یا اجرای قوانین در آن‌ها بسیار سخت است. در این مناطق آزاد، شکارچیان می‌توانند با پرداخت مبلغی پول برای کشتن گونه‌های بومی، مجوز شکار بگیرند و اغلب در پشت پرده به شکار حیوانات غیرقانونی هم می‌پردازند.

مسابقه برای اخذ مجوز انقراض
در چندین شهر ایران مسابقه‌هایی توسط هیأت‌های تیراندازی صورت می‌گیرد. در این مسابقات در قبال کسب مقام قهرمانی می‌توانید مجوز شکار حیوانات وحشی (اغلب در معرض انقراض) را دریافت کنید.
براساس اعلام کارشناسان محیط زیست، استان ایلام با ۲۹۴گونه جانوری و متوسط ۲۸ و سه دهم درصد گونه بومی در میلیون هکتار، دارای بالاترین میزان گونه‌های بومی در ایران است؛ اما از این تعداد در حال حاضر ۱۳ گونه‌ی جانوریِ با ارزشِ استان در حال انقراض است.
احمدی می‌افزاید: آتش گلوله‌های شکارچیان مجاز و غیرمجاز، داغ بر دل طبیعت و دوستدارانش می‌نشاند و گونه‌های نادری مانند: سنجاب ایرانی، یک گونه پلنگ، ۵ گونه آهو، کل، بز، کاراکال، شاه روباه و خفاش نعل اسبی از گونه‌ی پستانداران و در بین پرندگان، کرکس مصری، غاز پیشانی سفید کوچک، عقاب خالدار بزرگ، شاه باز، هوبره، بالابان، دلیجه کوچک و اردک مرمری زرده پر سینه زرد در معرض خطر انقراض قرار می‌دهد.

مجوز شلیک به قلب حیات وحش
اما در این میان گشتن به دنبال دلایل منطقیِ صدور مجوز شکار و اسلحه از سوی محیط زیست برای سازمانی که خود داعیه‌ی حفاظت از طبیعت دارد، کمی مشکل به نظر می‌رسد.
مدیرکل محیط زیست استان از تعداد صدور مجوز شکار و اسلحه، آماری ارائه نمی‌دهد؛ اما می‌گوید: از ابتدای سال تاکنون ۲۲۲ مورد تخلف ثبت شده و تعداد ۲۷۶ شکارچی متخلف دستگیر شده اند.
ابدالی از کشف ۷۶ قبضه سلاح مجاز و ۵ سلاح غیرمجاز از متخلفین هم خبر می‌دهد و می‌گوید: میزان خسارت برآورد شده به محیط زیست در مدت امسال بیش از یک میلیارد و نهصد و بیست میلیون تومان بوده است.
به گفته‌ی یک فعال محیط زیستی، کم کاری در اخذ جریمه‌های نقدی از متخلفان و همچنین تولید سالانه۳۰ هزار اسلحه شکاری و صدور مجوز برای آن‌ها عامل افزایش شکار غیرمجاز در کشور است.
علیزاده گفت: وجود سه و نیم میلیون اسلحه شکاری دارای مجوزِ حمل در کشور به معضل بزرگی برای حیات وحش ایران تبدیل شده است.
وی افزود: وقتی کسی اسلحه شکاری می‌خرد و از سازمان‌ها و ارگان‌های مربوطه به صورت قانونی مجوز نگهداری دریافت می‌کند، انتظار دارد با دریافت پروانه‌ی شکار از سازمان حفاظت محیط زیست به طبیعت برود و حیوانات را شکار کند، در غیر این صورت دور از انتظار نیست که به صورت غیرمجاز به این کار مبادرت کند.
معاون اجتماعی انتظامی استان ایلام هم در ادامه‌ی این مطلب می‌گوید: خلاء قانونی در صدور پروانه، بازدارندگی کمِ مجازاتِ استفاده غیرمجاز از سلاح شکاری، نا آگاهی از ضوابط حمل، نگهداری و استفاده سلاح‌های دارای مجوز، سهل انگاری و ناتوانی در کنترل و مدیریت خشم از مهمترین دلایل افزایش ارتکاب جرم با سلاح شکاری است؛ بنابراین به نظر می‌رسد برای پیشگیری از حوادث دلخراش کنونی به ویژه در استان ایلام که وضعیت نگران کننده‌ای را به وجود آورده است، ضروریست در قانون صدور مجوز اسلحه بازنگری شود؛ زیرا استفاده از سلاح گرم در عصری که مردم از طریق حیوانات وحشی و پرندگان امرار معاش و ارتزاق نمی‌کنند توجیهی منطقی ندارد.

مردم مرزنشین ایلام که سال‌ها با ترس و دلهره‌ی جنگ زندگی کرده اند؛ حالا حق دارند که با آرامش در شهر و دیار خود روزگار را سپری کنند؛ آرامشی که گویا در حال حاضر در میان قوانین استفاده از سلاح گرم دیده نشده است.

نویسنده: زهرا پوراسماعیل