چرا داروها به موقع به دست مصرف كننده و بيمار نمی رسد؟

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما, رادیو گفت و گو با حضور فرامرز اختراعی ریاست سندیکای مواد موثره دارویی کشور و دکتر یدالله سهرابی عضو شورای نظام پزشکی کشور و رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات نظام پزشکی به موضوع چالش هاي صنعت داروسازی و كاهش ذخیره‌های دارو در كشور پرداختند.

سوال: آقای دکتر سهرابی درباره هشدار‌های مجلس به وزارت بهداشت در خصوص اتمام ذخیره‌های دارویی وارداتی بیماران تالاسمی بیماران خاص این هشدار‌ها امروز که دارد صورت می‌گیرد طبیعتاً ما یک عقبه‌ای داریم این عقبه تصمیم سازی یک عقبه اجرا دارد تا رسیدیم به امروز در حوزه دارو نمی‌توانیم بگوییم که‌ای داد و بیداد الان دارو نداریم این اتفاق نیست این یک رخداد روزانه نیست این یک فرآیندی است که امروز رسیدیم به هشدار بفرمائید که کجا ایراد داشته کجا را ندیدیم درست؟
سهرابی: من چند نکته را عرض کنم با توجه به اینکه برای بیماران دیردرمان و خاص باید این نکات را مد نظر قرار بدهیم همانطور که شما فرمودید همانطور که مستحضرید به هر حال دارو یک کالای استراتژیک است و کمبود و یا نبود آن بازی با جان بیماران است و همانطور که فرمودید مجلس از ادبیات زنگ خطر یا کرده برای کمبود دارو‌هایی که شما فرمودید و نباید آرامش روحی و روانی بیماران دچار خدشه و آسیب شود همه ما بدون استثناء در مقابل حفظ جان هر بیمار و سلامتی آحاد جامعه خصوصاً جامعه پزشکی قسم خوردیم و مسئولیم و اگر خدای ناکرده کوتاهی انجام گرفته باید پاسخگو باشیم و عذرخواهی کنیم و این را باید سرلوحه کار خودمان قرار بدهیم که خانواده‌های بیماران دیردرمان وخاص نباید علاوه بر رنج بیماری و چالش‌های نگهداری و مراقبت نگران نبود و کمبود و یا تهیه دارو برای بیماران خودشان باشند و اگر می‌خواهیم مولفه‌های اثرگذار را در زنجیره تامین دارو که به این جا رسیدیم را واکاوی و بررسی کنیم باید به سه بخش درون بخشی، میان بخشی و فرابخشی و فراسازمانی تقسیم کنیم تصمیماتی که موضع سازمان دارو غذا می‌گیرد باید تصمیمات کاملاً کنشی باشد متاسفانه این کار‌ها همش واکنشی است و به محض اینکه دارو کم می‌شود موبایل این جامعه داروسازی به صدا درمیاد و این خودش زنگ زدن به دارو ساز این یک نگرانی از کمبود دارو است بحث بعدی بحث میان بخشی و بین بخشی است بدهی زیادی است که دانشگاه‌های علوم پزشکی به بخش توزیع دارند و از توزیع هم به تولید و تولید هم به ماده اولیه و باعث شده که زنجیره دچار اختلال شود و در بحث میان بخشی اگر بخواهیم صحبت کنیم بدهی بیمه‌ها به داروخانه‌های بخشی خصوصی است که ترکش هایش به سمت صنعت و تولید داروسازی رفته و زنجیره تامین را دچار اختلال کرده در بحث فرابخشی و فراسازمانی اگر بخواهم خدمتتان عرض کنم بحث گمرک و بحث صنعت و معدن و تجارت، بحث سازمان برنامه و بودجه خصوصاً بعد از آنکه طرح دارویار اجرا شد سازمان برنامه و بودجه بسیار پررنگ در این حوزه است و بانک مرکزی و بانک‌های عامل، چون به هر حال اگر بانک مرکزی امروز بیاد ارز مناسب و کافی را بدهد این پروسه تخصیص خوش بینانه ۳ تا ۴ ماه در بدبینانه ۶ ماه طول می‌کشد که دارو در تولید و توزیع و در بعد از استان‌ها و در داروخانه‌ها توزیع شود و به دست مصرف کننده و بیمار برسد.
سوال: آقای مهندس اختراعی مولفه‌ها و رویه‌های مختلفی که موثر است بر وضع امروز را آقای دکتر سهرابی فرمودند یعنی آنچه که دیدیم یک موضوع چند مولفه‌ای است که این موضوع چند مولفه‌ای هر کدامش به تنهایی می‌توانست ما را به این وضع برساند الان که می‌بینیم همه مولفه‌ها همزمان دست به کار شده اند و کار را به اینجا رسانده اند الان داروسازان ما صنعت دارویی ما و همکاران شما در سندیکا با این وضعیت قرار است چطور مقابله کنند آیا برنامه خاصی وجود دارد یا خیر؟ یا نمی‌شود کاری کرد؟
اختراعی: بله البته همانطور که آقای دکتر فرمودند واقعاً تمام این مشکلات وجود دارد تخصیص ارز، تامین منابع ریالی عدم ایفای تعهدات بانک‌ها یعنی تعهداتی که برای تسهیلات مالی قرار بود بعد از طرح دارو یار بدهند و خیلی از موارد مثل این وجود دارد که یک مقداری تولید را دچار مشکل کرده، ولی واقعیت امر این است که ظرفیت‌های تولیدی کشور ظرفیت‌های قابل قبول و بزرگی است و رقابت زیادی هم است حتی در حوزه صادرات من فکر می‌کنم که اگر بخش به بخش راجع به اون بخش‌هایی که ادعای کمبود است، چون کمبود هم مسئله بسیار جدی نیست در دارو در ایران اگر در مقام مقایسه حتی با کشور‌های پیشرفته ما قیاس کنیم بیشتر احساس من است که یک نگرانی بیش از اندازه و مقدار است اگر روی بیماران مرتبط به خصوص بیماران خاص که آقای دکتر هم اشاره فرمودند که بیماران ویژه‌ای هستند و مورد انتظار جامعه و مردم هست از کل کشور که در ارتباط با این‌ها دقت بیشتری داشته باشد و یا هر جای دیگری صحبت شود فکر می‌کنم که بهتر بشود و دقیقتر و مرتبط‌تر صحبت کنیم راجع به این مسائل.

سوال: آقای دکتر سهرابی بفرمائید؟
سهرابی: بحثی که مهندس اختراعی فرمودند واقعیت قضیه ما یک مقداری عرض کردم که دچار کار‌های واکنشی می‌شویم یعنی به محض اینکه دارو کم می‌شود وارد این پروسه می‌شویم و گفتم که این پروسه خوش بینانه تا ۴ ماه و بد بینانه ۶ ماه باید به دست مردم برسد من نکته‌ای که می‌خواستم خدمت دوستان سازمان دارو و غذا بگویم که تصمیماتشان را برای تولید اقلام دارویی اگر در داخل کشور مواد اولیه در داخل تولید می‌شود که خوب به هر حال تهیه دارو را انجام بدهند اگر در داخل تولید نمی‌شود و نیاز به مواد اولیه است باید قبل از کمبود طی یک برنامه مدون و منظم به شرکت‌های تولید کننده ماده اولیه سفارش بدهند تا در برنامه تولیدیشان قرار بدهند، چون که اگر چنین اتفاقی نیفتد و سفارش به هنگام در زمان مناسب نشود به اجبار ما باید محصول تولید شده بیاریم که از یک سو هزینه‌ها بیشتر است و ارزبری بیشتری دارد و آن به ضرر صنعت داروسازی ماست و اینکه واردات به صورت فوریتی هم زیبنده صنعت کشور ما نیست و هم صنایع وابسته ما از لوازم بسته بندی مواد اولیه و جانبی کارتن سازی و شیشه سازی را تحت شعاع قرار می‌دهد که همانطور که عرض کردم زیبنده نیست مشکلی که وجود دارد در طرح دارویار پیوست کارشناسی داشت مبلغ ۱۵۵ تا ۱۲۰ هزار میلیارد تومان که کمک کنند در این قسمت، ولی متاسفانه در یک فرآیندی رفت در مجلس و این به هر حال در کمیسیون تلفیق به ۶۹ هزار و در صحن هم به ۶۹ هزار میلیارد تومان رای دادند و این عدم نقدینگی که مهندس هم فرمودند باعث شده که چالش‌هایی را ما امروز ببینیم. من جمع بندی داشته باشم عدم تامین نقدینگی، عدم تامین ارز مناسب، عدم پرداخت مطالبات به هنگام توسط بیمه‌ها و قیمت گذاری دستوری است وعده‌های بی سرانجامی که بانک‌ها برای حوزه داروسازی دادند بانک عامل ما ۱۳ بانک عامل داریم که فقط ۳ تا اگر اشتباه نکنم در صنعت داروسازی ۲ و نیم تا ۳ هزار میلیارد تومان تسهیلات و منابع تخصیص کردند ۱۰ بانک دیگر پولی را پرداخت نکردند و این عدم نقدینگی همانطور که گفتم در طرح دارویار آزاد سازی نرخ ارز نیاز به نقدینگی برای نهاد‌های تولیدی و هزینه‌های جاری که به شدت افزایش یافته بود داشت، ولی شرکت‌های داروسازی نیازمند به تهدیدات بانکی بودند که با بدعهدی و وعده‌هایی که بانک‌ها دادند این اتفاق نیفتاد و ما دچار چالش و مشکل شدیم.

سوال: آقای مهندس اختراعی الان صنف شما سندیکای شما در پاسخ نگوییم واکنش، ولی قرار است برای روز‌های پیش رو با وضعیت فعلی به فرض بگذاریم که تغییر نکند وضعیت همین است که هست چه کار می‌خواهد بکند چه واکنشی می‌خواهد نشان بدهد چه خروجی دارد آیا قرار است برویم به سمت تعطیلی یا اینک راهکار دیگری دارید؟
اختراعی: ببینید ما بعد از اجرای طرح دارویار همانطور که آقای دکتر فرمودند واقعیت امر این است که در مجموع نظام دارویی ۳ میلیارد دلار ارز مصرف می‌کرد البته بین ۲ تا ۴ این می‌چرخید حالا در هر شکل فرض کنید ۳ میلیارد دلار ارز مصرف می‌کرد این ۳ میلیارد دلار تقریباً برای قیمت آن موقع که الان هم بیشتر شده ۲۰ هزار تومان قیمتش رفت بالا یعنی ۶۰ هزار میلیارد تومان به اصطلاح نیاز مازاد بر تسهیلات بانکی داشت که بتواند مواد اولیه و حتی داروی ساخته شده و هر چی که انجام میشده را وارد کند، ولی بانک‌ها واقعاً در پرداخت به این قضیه کوتاهی کرده اند البته اخیراً دولت مصوبه‌ای را داشته و فشاری را آورده که قرار شده بانک‌ها وامشان را علاوه بر دور قبل ۲۵۰ درصد ببرند بالا یک حرکت‌هایی شده، ولی هنوز به آن درجه نرسیده ببینید صنعت همانطور که عرض کردم یک مجموعه رقابتی و خیلی با ظرفیت‌های بیشتر از نیاز‌های کشور هم در مواد موثره و هم در داروی تمام شده ما ظرفیت تولید داشتیم و داریم بنابراین خود صنعتگر‌ها از طریق جذب سرمایه توانستند بر این مشکل تا حدود زیادی فائق شوند البته مشکلات زیادی را هم شاهدش شدیم و زمان می‌برد که برسیم به آن تعادل این زمان در حال سپری شدن است و رو به بهبود است شرایط هم بانک‌ها دارند در حوزه وام پیشرفت مطلوب تری می‌کنند و هم اینکه صنعتگر‌ها خودشان به دلیل تعددشان و تولید رقابتی آنچنان که خود من به شدت نگران بودم که ما دچار بحران بشویم.
سوال: پس این باعث می‌شود که خوش بین باشیم؟
اختراعی: بله به نظر من ما رو به شرایط بهبود هستیم ضمن تائید فرمایشات آقای دکتر یعنی واقعاً این قیمت‌های دستوری و کم بینانه یعنی از ناحیه دولت دائم تحت فشار است سازمان غذا و دارو که هزینه‌ها را پائین نگاه دارند.