زیرساخت‌های شاد در مسیر آزمون دوباره

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ در حالی‌که تعطیلی‌های زمستانی مدارس دوباره دانش‌آموزان را به آموزش مجازی بازگردانده است، بسیاری از آنها از قطعی‌های پی‌درپی، سرعت پایین و مشکلات دسترسی گلایه دارند، مشکلاتی که از نخستین روز‌های راه‌اندازی این شبکه تا امروز ادامه دارد.

نرگس دانش آموز می‌گوید: تقریبا نیمی از هر جلسه درس مجازی‌اش را از دست می‌دهد، او نگران امتحانات پایان ترم است.

خانم رضایی، معلم نرگس معتقد است: اختلالات زیاد سامانه شاد نظیر قطعی پی در پی صدا و ارسال سخت فایل‌ها که گاهی هم ناممکن می‌شود، باعث شده تا دانش‌آموزان آن طور که باید و شاید از کلاس‌های مجازی بهره نبرند.

مادر ستاره محمودی، دانش‌آموز پایه چهارم ابتدایی هم از دردسر‌های این سامانه می‌گوید، مثلا آپلود یا بارگزاری یک فایل تصویری کم حجم ممکن است زمان زیادی را ازآن‌ها بگیرد.

در حال حاضر، حدود ۲۵ میلیون دانش‌آموز کاربر این شبکه اجتماعی هستند که تجربه‌های مشابهی دارند: تجربیاتی پیرامون پایداری ارتباط، سرعت انتقال داده و زیرساخت.»

سال ۹۴ و آغاز داستان شاد

ایده اولیه سامانه شاد در سال ۹۴ مطرح شد اما، استفاده رسمی و گسترده از آن بعد از کش و قوس‌های فراوان تا سال ۹۹ به طول انجامید؛ بعد از شیوع ویروس کرونا در پایان سال ۹۸ و خانه‌نشینی دانش‌آموزان.

غیر از امکانات ساده‌ای، چون گفت‌و‌گو‌های متنی و ارسال صوت و تصویر امکانات دیگری هم از جمله کلاس برخط، ابزار آزمون ساز و محتوای آموزشی نیز به تدریج به فهرست امکانات این سامانه اضافه شد تا آن را تکمیل کند.

با این حال، تعطیلی‌های ناگهانی مدارس و آماده نبودن زیرساخت‌ها از همان روز‌های اول کار را برای شاد آنقدر سخت کرد که بسیاری از معلم و دانش‌آموزان ترجیح دادند از بستر‌های خارجی جایگزینی مثل تلگرام، واتساپ و اسکای روم استفاده کنند. موضوعی که امنیت اطلاعات آنها را به خطر می‌انداخت و مورد تایید وزارت آموزش و پرورش هم نبود.

همین موضوع کافی بود تا وزیر آموزش و پرورش وقت، در ماه‌های مختلف سال ۹۹ بار‌ها وعده بهبود فوری این بستر آموزشی را مطرح کند. از طرف دیگر از آنجا که ساکنان مناطق دورافتاده، دسترسی کافی به اینترنت، گوشی‌های هوشمند و تبلت نداشتند، به گفته‌ی حمیدرضا اسماعیلی، مشاور اسبق وزیر آموزش و پرورش در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات در آبان ۹۹، ۳.۵ میلیون دانش‌آموز در سال تحصیلی ۹۹_۴۰۰ از تحصیل بازماندند؟!

به این مشکلات، پیچیدگی‌های مربوط به ضعف مدیریت در زمان اوج مصرف و مشکلات احراز هویت هم اضافه شده بود؛ به طوری که گاهی دانش‌آموز بعد از وارد کردن کدملی با پیام خطای سیستمی مواجه می‌شد و مجبور بود تا بار‌ها برای ورود به شاد تلاش کند.

در پی انتقادات وارد شده به این سامانه، دی ماه ۱۴۰۰ حسن قاسم‌زاده، مدیر سابق رسانه شاد، بسیاری از اختلالات سامانه شاد را ناشی از اختلالات در اینترنت سراسری که متولی آن وزارت ارتباطات است، دانست و افزود: زمانی که تعداد کاربران بالا می‌رود، طبیعی است که در سیستم زیرساختی هم اتفاقاتی رخ می‌دهد. یک بخش جدی ماجرا هم به اینترنت کاربر برمی‌گردد.

سال ۱۴۰۰؛ وقتی که علی باقرزاده، رئیس سابق مرکز برنامه ریزی منابع انسانی آموزش و پرورش با حضور درشبکه خبر از نسخه بروز شده شاد و تقویت زیرساخت‌ها سخن گفت و در پی آن، مدیران آموزش و پرورش در پاسخ به انتقادات، وزارت ارتباطات را مسئول اختلالات دانستند، امیر محمدزاده، رییس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی وقت، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی به این ماجرا واکنش نشان داد و گفت: شبکه ارتباطی کشور در شرایط پایداری است و پاسخگو نبودن برخی سکوها، به پهنای باند شبکه اینترنتی کشور ارتباط ندارد. محمدزاده، توسعه شبکه شاد را نیازمند منابع مالی و تجهیزات دانست که بخشی از آن در گرو اقدامات دولت است.

با این حال، این اختلالات، با وجود تحول و فراز و فرود‌های مختلف در سال ۱۴۰۰؛ فروردین و شهریور ۱۴۰۱ و انجام پیگیری‌ها و وعده‌ها برای بهبود عملکرد سامانه تا سال ۱۴۰۳ و آغاز دولت چهاردهم ادامه داشت.

با آغاز به کار دولت چهاردهم، آموزش و پرورش با رویکرد «عدالت آموزشی» مورد توجه بیشتر قرارگرفت؛ موضوعی که باعث شد تا تلاش‌های بیشتری برای رفع مشکلات پیشین انجام شود.

ادامه روند پیشین.

سال ۱۴۰۴، موضوع تقویت زیرساخت‌های سامانه شاد بار دیگر در دستور کار قرار گرفت. مرداد امسال، علیرضا منادی سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی، وعده افزودن چهارصد سرور را مطرح کرد. این موضوع در شهریور و مهرماه با تاکید رئیس جمهور و در آبان نیز از طرف حسین افشین، معاون علمی رییس جمهور تکرار شد.

اما آلودگی هوا و تعطیلی مدارس در آذرماه، باعث شد تا دانش‎‌آموزان بار دیگر با مشکلات و اختلالات مشابه سامانه شاد مواجه شوند. این موضوع موجب شد تا حسین حق وردی، عضو کمیسیون مجلس، با استناد به گزارش همراه اول، دستیابی شاد به وضعیت مطلوب را نیازمند تامین اعتبارات قابل توجه از سوی سازمان برنامه و بودجه بداند.

کمبود زیرساخت و سرور. موضوعی مشابه که خشایار فهیم، مدیر ارشد محصول در نرم‌افزار شاد را هم به سخن واداشت و او نیز قول تامین این سرور‌ها را مطرح کرد.

۲ هزار سرور جدید در انتظار سامانه شاد

علیرضا منادی سفیدان، رئیس کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی , ۲۶ آذر، از دستور رئیس جمهور برای تامین دوهزار سرور اضطراری خبر داد، کمی قبل از آن نیز وزیر آموزش و پرورش از افزودن ۴۸۰ سرور و سرمایه‌گذاری دو همتی در این راستا خبر داده بود.

با وجود همه قول‌های مسئولان آموزش و پرورش، آذر به پایان رسید و دی ماه، امتحانات میان ترم دانش‌آموزان آغاز شد؛ در حالی که هنوز اختلالات این سامانه ادامه دارد. کارشناسان می‌گویند؛ با تقویت زیرساخت‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، «شاد» می‌تواند کیفیت آموزش مجازی را ارتقاء دهد و فرصتی برابر و به دور از هرگونه نگرانی برای یادگیری، در اختیار همه دانش‌آموزان قرار دهد؛ نسلی که فردای کشور را می‌سازند و آینده‌ای روشن در دستان آنهاست.