برنامه پزشکی خانواده با مشارکت همه بخش‌های نظام سلامت به نتیجه خواهد رسید

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ بابک فرخی رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت در دومین اجلاس مدیران پرستاری مراکز درمانی سراسر کشور در مشهد اظهار کرد: اگرچه سالانه منابع قابل توجهی در حوزه سلامت هزینه می‌شود، اما کمتر از ۱۰ درصد این اعتبارات به حوزه پیشگیری اختصاص دارد؛ در حالی که تقویت برنامه‌های پیشگیرانه می‌تواند ضمن ارتقای سلامت عمومی، بار بیماری‌ها، مراجعات غیرضروری به مراکز درمانی و هزینه‌های نظام سلامت را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.

وی با اشاره به رویکرد دولت در اصلاح نظام سلامت افزود: برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، راهکاری است که در اسناد بالادستی کشور، برنامه‌های توسعه و همچنین تجارب موفق بین‌المللی بر آن تأکید شده است. جمهوری اسلامی ایران نیز با تکیه بر تجربه موفق شبکه بهداشت و درمان، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه این برنامه در اختیار دارد و اکنون باید از این ظرفیت برای استقرار کامل نظام ارجاع بهره گرفت.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت با بیان اینکه کشور با تغییرات مهم جمعیتی و اپیدمیولوژیک روبه‌رو است، تصریح کرد: افزایش بیماری‌های مزمن، کاهش نرخ رشد جمعیت و حرکت کشور به سمت سالمندی، ضرورت تغییر رویکرد از درمان‌محوری به سلامت‌محوری و پیشگیری را دوچندان کرده است. برآورد‌ها نشان می‌دهد تا سال ۱۴۳۰ حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور را سالمندان تشکیل خواهند داد و این موضوع، بازنگری در سیاست‌های نظام سلامت را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.

فرخی با اشاره به روند اجرای برنامه پزشک خانواده در کشور گفت: برنامه پزشک خانواده روستایی بیش از دو دهه است که در کشور اجرا می‌شود و حدود ۳۰ میلیون نفر از جمعیت روستایی، عشایری و شهر‌های کوچک را تحت پوشش دارد. علاوه بر آن، نسخه جدید برنامه پزشک خانواده برای جمعیت شهری نیز در دستور کار قرار گرفته و اجرای مرحله‌ای آن در ۶۴ شبکه از دانشگاه‌های علوم پزشکی آغاز شده است.

وی خاطرنشان کرد: این برنامه تنها با مشارکت همه بخش‌های نظام سلامت به نتیجه خواهد رسید و لازم است ظرفیت تمامی گروه‌های حرفه‌ای، به‌ویژه جامعه پرستاری، در طراحی و اجرای آن مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه نگاه سنتی به نقش پرستاران باید تغییر کند، اظهار داشت: پرستاران صرفاً نیروی شاغل در بیمارستان نیستند، بلکه می‌توانند در سطوح مختلف شبکه سلامت، از مراقبت‌های اولیه تا خدمات تخصصی، نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشند. مشارکت فعال آنان در مدیریت سلامت منطقه، آموزش سلامت، پیشگیری، غربالگری، مراقبت از بیماران مزمن، پیگیری بیماران پس از ترخیص، مراقبت در منزل، هماهنگی خدمات و مدیریت نظام ارجاع، موجب افزایش اثربخشی خدمات خواهد شد.

وی ادامه داد: یکی از حلقه‌های مغفول در نظام سلامت، پیگیری وضعیت بیماران پس از ترخیص از بیمارستان است. این فرآیند باید با مشارکت پرستاران و در قالب مراقبت‌های جامعه‌محور و خدمات مراقبت در منزل انجام شود تا ضمن کاهش عوارض بیماری، از بستری‌های مجدد و هزینه‌های اضافی جلوگیری شود.

فرخی همچنین بر اهمیت خودمراقبتی و مشارکت مردم در حفظ سلامت تأکید کرد و گفت: نظام سلامت به تنهایی قادر به تأمین سلامت جامعه نیست و بخش قابل توجهی از سلامت مردم به رفتار‌های فردی و عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت وابسته است. از این رو، ارتقای سواد سلامت، توانمندسازی مردم و توسعه فرهنگ خودمراقبتی باید به عنوان یکی از محور‌های اصلی برنامه پزشک خانواده دنبال شود.

وی استفاده از فناوری‌های نوین را از دیگر الزامات تحول نظام سلامت برشمرد و افزود: توسعه پرونده الکترونیک سلامت، سلامت دیجیتال، خدمات از راه دور، ابزار‌های هوشمند و هوش مصنوعی، فرصت مناسبی برای مدیریت بهتر بیماران، پایش مستمر وضعیت سلامت افراد و ارائه خدمات پیشگیرانه فراهم کرده است و باید از این ظرفیت‌ها در اجرای برنامه پزشک خانواده بهره گرفت.

رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت با اشاره به ضرورت همکاری میان معاونت‌های مختلف وزارت بهداشت تصریح کرد: تحقق اهداف پزشک خانواده بدون تعامل نزدیک حوزه‌های بهداشت، درمان و پرستاری امکان‌پذیر نیست و باید با حذف نگاه‌های بخشی، خدمات سلامت به صورت یکپارچه و مبتنی بر کار تیمی ارائه شود.