«قلعه الموت و استحکامات وابسته» در انتظار رای جهانی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، چهل‌وهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو از ۱۹ تا ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۸ تیر تا ۷ مرداد ۱۴۰۵) در شهر بوسان کره‌جنوبی برگزار می‌شود؛ نشستی که یکی از مهم‌ترین رویداد‌های سالانه نظام جهانی حفاظت از میراث‌فرهنگی و طبیعی به‌شمار می‌رود و طی آن، ۳۰ پرونده جدید برای ثبت در فهرست میراث‌جهانی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

در این اجلاس، نمایندگان ۲۱ کشور عضو کمیته میراث‌جهانی، علاوه بر بررسی پرونده‌های نامزد ثبت، وضعیت حفاظتی ۱۴۷ اثر ثبت‌شده در فهرست میراث‌جهانی را نیز ارزیابی خواهند کرد و درباره سیاست‌ها و راهکار‌های صیانت از این میراث در برابر مخاطراتی همچون تغییرات اقلیمی، توسعه‌های عمرانی، بلایای طبیعی، تعارضات انسانی و درگیری‌های مسلحانه تصمیم می‌گیرند.

در میان پرونده‌های امسال، «قلعه الموت و استحکامات وابسته» نماینده جمهوری اسلامی ایران است؛ پرونده‌ای زنجیره‌ای که مجموعه‌ای از قلعه‌ها و استحکامات تاریخی البرز را دربر می‌گیرد و به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های معماری دفاعی کوهستانی، مدیریت منابع آب، سازگاری انسان با محیط طبیعی و سازمان اجتماعی در سده‌های میانی شناخته می‌شود.

این پرونده، روایت مستندی از یکی از مهم‌ترین سنت‌های فرهنگی و نظام‌های استقرار در تاریخ ایران است؛ مجموعه‌ای که در تعامل هوشمندانه با طبیعت کوهستانی البرز شکل گرفته و نشان‌دهنده دانش مهندسی، مدیریت سرزمین، سازمان دفاعی و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی در دوره‌های تاریخی است.

کارشناسان میراث‌فرهنگی معتقدند ثبت جهانی الموت، به رسمیت شناخته‌شدن بخشی از حافظه تاریخی و تمدنی ایران در مقیاس جهانی است. از این منظر، ثبت‌جهانی، آغاز مسئولیتی تازه برای حفاظت، مدیریت علمی، پژوهش، معرفی و انتقال این میراث به نسل‌های آینده خواهد بود.

از منظر راهبردی نیز، ثبت‌جهانی این مجموعه می‌تواند جایگاه استان قزوین را در نقشه گردشگری فرهنگی جهان ارتقا دهد، زمینه جذب سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری پایدار را فراهم سازد، ظرفیت‌های اقتصادی جوامع محلی را تقویت کند و فرصت‌های تازه‌ای برای توسعه متوازن منطقه بر پایه میراث فرهنگی ایجاد کند.

همچنین این رویداد می‌تواند به تقویت دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران کمک کند؛ دیپلماسی‌ای که با تکیه بر سرمایه‌های تمدنی، گفت‌وگوی میان فرهنگ‌ها، معرفی میراث مشترک بشریت و گسترش همکاری‌های علمی و فرهنگی با نهاد‌های بین‌المللی، تصویری عمیق‌تر و واقعی‌تر از هویت تاریخی ایران به جهان ارائه می‌دهد.

پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» حاصل سال‌ها پژوهش، مستندسازی، مطالعات تطبیقی، کاوش‌های باستان‌شناسی، برنامه‌ریزی حفاظتی و همکاری گسترده میان متخصصان و مدیران میراث‌فرهنگی کشور است؛ فرایندی که با رعایت ضوابط کنوانسیون ۱۹۷۲ میراث جهانی، تلاش کرده است ارزش برجسته جهانی این مجموعه را بر پایه معیار‌های علمی و استاندارد‌های بین‌المللی تبیین کند.