بررسی وضعیت دانش‌آموزان ایرانی در آزمون‌های تیمز و پرلز

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ در پی گزارش ارزیابی عملکرد دانش‌آموزان ایرانی در آزمون‌های بین‌المللی تیمز (TIMSS) و پرلز (PIRLS) طی سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۳، نشستی تخصصی با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه تعلیم و تربیت در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.

رضوان حکیم‌زاده در این نشست افزود: ارزیابی‌های بین‌المللی، تصویری روشن از جایگاه نظام‌های آموزشی در جهان ارائه می‌دهند و می‌توانند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های دقیق و اصلاحات آموزشی باشند.

معاون آموزش ابتدایی گفت: شاخص‌هایی نظیر توسعه انسانی، میزان سرمایه‌گذاری دولت در آموزش، سهم آموزش از تولید ناخالص داخلی، سرانه هزینه آموزشی هر دانش‌آموز، میزان سرمایه‌گذاری در پژوهش، پوشش آموزش پیش‌دبستانی، تراکم کلاس‌های درس و وضعیت معیشتی معلمان، ارتباط معناداری با کیفیت یادگیری و نتایج آموزشی دارند.

وی آموزش پیش‌دبستانی را یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت دانش‌آموزان در آزمون‌های بین‌المللی دانست و گفت: شواهد پژوهشی برگرفته از نتایج آزمون‌های بین المللی نشان می‌دهد کودکانی که از آموزش‌های باکیفیت پیش‌دبستانی بهره‌مند می‌شوند، در مهارت‌های خواندن، ریاضیات و علوم عملکرد بهتری دارند. از این رو، رایگان و فراگیر شدن آموزش پیش‌دبستانی، به‌ویژه در مناطق محروم و دوزبانه، باید به عنوان یک سیاست ملی مورد توجه قرار گیرد.

حکیم‌زاده همچنین با استناد به یافته‌های پرسشنامه‌های زمینه‌ای آزمون‌های تیمز و پرلز، بر نقش تعیین‌کننده عواملی همچون دسترسی دانش‌آموزان به منابع یادگیری در خانه، تأکید مدارس بر موفقیت همه دانش‌آموزان، احساس تعلق به مدرسه، نظم و امنیت محیط آموزشی و کیفیت تعامل معلم و دانش‌آموز در ارتقای نتایج یادگیری تأکید کرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه سواد پایه را مهم‌ترین اولویت دوره ابتدایی برشمرد و افزود: تقویت مهارت‌های خواندن، نوشتن، درک مطلب، حل مسئله و تفکر علمی باید محور برنامه‌های آموزشی قرار گیرد و تحقق این هدف نیازمند بازنگری در برنامه‌های درسی، توانمندسازی معلمان و استقرار نظام پایش مستمر مهارت‌های پایه است.

معاون آموزش ابتدایی با اشاره به برنامه‌های اجرایی وزارت آموزش و پرورش برای کاهش افت یادگیری، از اجرای برنامه «حامی» (حمایت آموزشی مستمر یادگیرندگان) به عنوان یکی از اقدامات مؤثر یاد کرد و گفت: این برنامه با رویکردی حمایتی و بدون برچسب‌زنی به دانش‌آموزان، زمینه تقویت بنیه یادگیری آنان را فراهم کرده و نتایج آن نشان‌دهنده کاهش قابل توجه افت تحصیلی، نرخ تکرار پایه و ترک تحصیل در بسیاری از استان‌های کشور است.

وی همچنین تجربه اجرای برنامه «خوانا» در سال‌های گذشته را نمونه‌ای موفق از مداخلات مبتنی بر شواهد برای ارتقای مهارت‌های سواد پایه دانست و بر ضرورت استمرار چنین برنامه‌هایی تأکید کرد.

حکیم‌زاده در ادامه، کاهش زمان آموزش حضوری به دلیل تعطیلی مدارس ناشی از شرایطی مانند همه‌گیری کرونا، آلودگی هوا و ناترازی انرژی را یکی از چالش‌های جدی نظام آموزشی عنوان کرد و گفت: آموزش ابتدایی بیش از هر دوره تحصیلی نیازمند حضور مؤثر دانش‌آموز در کلاس درس است و جایگزینی آموزش مجازی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز‌های یادگیری کودکان، به‌ویژه در مهارت‌های پایه خواندن و نوشتن باشد.

وی با تأکید بر اینکه ارتقای کیفیت آموزش نیازمند نگاه ملی و فرابخشی است، اظهار داشت: بسیاری از عوامل مؤثر بر کیفیت یادگیری، از جمله افزایش سهم آموزش از تولید ناخالص داخلی، بهبود وضعیت اقتصادی و منزلت حرفه‌ای معلمان، توسعه فضا‌های آموزشی استاندارد و گسترش آموزش پیش‌دبستانی، فراتر از اختیارات وزارت آموزش و پرورش بوده و مستلزم همراهی سایر دستگاه‌های حاکمیتی است.

معاون آموزش ابتدایی در پایان با تأکید بر ضرورت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد، خاطرنشان کرد: اصلاح نظام آموزشی باید بر پایه داده‌های معتبر ملی و بین‌المللی، پژوهش‌های علمی و تحلیل دقیق واقعیت‌های میدانی انجام شود و پرهیز از قضاوت‌های کلی و غیرمستند، زمینه اتخاذ تصمیم‌های اثربخش برای ارتقای کیفیت آموزش و تحقق عدالت آموزشی را فراهم خواهد کرد.