شمارش معکوس ثبت جهانی پرونده الموت

به گزارش خبرگزاری صداوسیما  تاکنون کمیته میراث جهانی ۱۲۴۸ اثر را در سراسر جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرده است از ۱۹۶ کشور عضو کنوانسیون، ۱۷۰ کشور دارای اثر ثبت شده هستند. این آثار شامل ۹۷۲ اثر فرهنگی، ۲۳۵ اثر طبیعی و ۴۱ اثر ترکیبی و فرهنگی در ۱۷۰ کشور عضو را تا اکتبر ۱۴۰۴ در بر می‌گیرد.

در اجلاس چهل و هشتم، ۳۳ پرونده از کشورهای عضو در قاره‌های مختلف در دستور کار است که برخی مردود، برخی مشروط، برخی تعویق، برخی عدم توصیه به ثبت و برخی توصیه به ثبت شده است. پرونده قلعه الموت و استحکامات مرتبط با آن، به عنوان هفدهمین دستور اجلاس توصیه به ثبت شده است که نقش هیأت اعزامی از جمهوری اسلامی به اجلاس برای تصویب نهایی بسیار مهم، حیاتی و تاریخی است.

«پرونده قلعه الموت و استحکامات مربوط به آن» یک پرونده زنجیرهای متشکل از هفت اثر است: قلعه الموت، لمبسر، ایلان، شیرکوه، نبیذر شاه، قسطین لار و شمس کلایه را در بر می‌گیرد.

این مجموعه در گستره ای قریب به دو هزار کیلومتری از دره تاریخی الموت شکل گرفته و افزون بر قلعهها، روستاها، باغها، مزارع، منابع آب و سامانه های کشاورزی وابسته را نیز در بر میگیرد. عناصری که در کنار یکدیگر، منظری فرهنگی و مسنجم را پدید آوردند.

قلعه الموت با نام حسن صباح پیوند خورده، او بنیانگذار دولت اسماعیلیان الموت در فلات ایران بوده است. ( ۵۱۸-۴۴۵ هـ - ق) او در خانواده شیعه دوازده امامی در قم زاده شد و پدرش اهل کوفه بود در ری و مصر تحصیلات خود را کامل کرد در سال ۴۸۳ هــ .ق الموت را به عنوان مرکز اسماعیلیه در ایران برگزید و از آنجا اسماعیلیان را رهبری می کرد. قلعه الموت نقش دژ نفوذ ناپذیر در مقابل امپراتوری سلجوقی بود. او از الموت رهبری اسماعیلیان را در آسیای مرکزی، ایران، عراق و شام را بر عهده داشت. صباح از علوم مختلف مثل فلسفه، هندسه، نجوم و سیاست آگاهی داشت.

الموت سرزمینی برای عرصه تولید دانش بود. کتابخانه مشهور الموت حضور اندیشمندان ایرانی و دیگر صاحب نظران جهان اسلام را فراهم کرد. رونق فنون و دانشهایی چون نجوم، پزشکی، فلسفه بیانگر این مکان به عنوان مرکز علم بوده است.

پرونده ثبت جهانی الموت فراتر از یک اثر تک بنایی، نمایشگر یک «منظر فرهنگی، مهندسی و نظامی زنجیرهای» است که سنت‌های تمدنی، دانش بومی، هوش مهندسی و سازمان سیاسی اجتماعی اسماعیلیان نزاری در ایران را بازتاب می دهد.

اهمیت بنیادین این پرونده در اثبات پیوستگی فضایی، کارکردی و پدافندی میان هسته مرکزی (دژ الموت) و شبکه استحکامات پیرامونی آن نهفته است که در مجموع «یک سازمان سرزمین منسجم» را در دل توپوگرافی پیچیده و خشن کوهستانهای البرز غربی شکل داده اند.

نظام خاص مهندسی آب و کشاورزی پایدار رکن تمدنی پرونده است. مهندسی پیچیده انتقال ذخیره آب، کشاورزی پلکانی و تراس بندی، ذخیره سازی راهبردی و سیلوسازی از دیگر ویژگی های ممتاز پرونده الموت است.

پرونده الموت حاصل ۲۵ سال پژوهش، حفاظت مستمر، کاوش های علمی، مستندسازی دقیق و مدیریت پایدار یکی از ارزشمندترین آثار فرهنگی تاریخی این سرزمین است. تلاشی که امروزه به ثمر نشست و یکی دیگر از آثار تاریخی ایران را در حافظه مشترک بشریت ماندگار می سازد.

ثبت این مجموعه در فهرست میراث جهانی، نشانی ارج نهان جامعه جهانی به سهم ایران در شکل گیری و تداوم میراث مشترک بشری در ساخت فرهنگی جامعه جهانی است.

فرهنگ همچنان استوارترین زبان گفت و گو میان ملت ها است و میراث فرهنگی، پلی است که اقوام و ملل را به یکدیگر پیویند می‌دهد و گسستگی را به همبستگی و جدایی را به وفاق و همگرایی تبدیل می کند.

جهانی شدن، پایان یک مسیر نیست بلکه آغاز مسئولیتی تازه است. فلسفه کنوانسیون ۱۹۷۲ میراث جهانی بر این اندیشه استوار است که این آثار، ودیعه مشترک برای همه انسان هاست و حفاظت از آن تعهدی مشترک برای جامعه جهانی به شمار می‌آید.

ثبت جهانی یک اثر در فهرست جهانی یونسکو افزون بر آنکه تصریح و تاکید بر ارزش جهانی اثر دارد رابطه معناداری با گسترش گردشگری و توریسم دارد. در سایه آن است که کسب و کارها رونق می‌یابد و امر گردشگری جهانی شکل می‌گیرد. جایگاه فرهنگی، تاریخی و تمدنی ایران در عرصه بین المللی ارتقاء می‌یابد و از حمایت های بین المللی برای حفاظت به خصوص در حوادث و رخدادهایی مثل جنگ بهره مند می‌گردد.

تبادل دانش و تجربه در حوزه مرمت و حفاظت را نمایندگی می‌کند و بالاخره روایت تمدن ایران را برای همیشه در حافظه جهان ماندگار می‌کند.

این موفقیت را به مردم عزیز استان قزوین، ملت بزرگ ایران و آحاد جامعه بشری تبریک عرض می‌نمایم. از زحمات، تلاش‌های همه همکارانم در استان قزوین، ستاد معاونت میراث فرهنگی، وزارت امور خارجه، کمیسیون ملی یونسکو در ایران، نمایندگی دائم ایران در یونسکو و همه محققان، پژوهشگران و مدیرانی که طی این سالها این موفقیت را فراهم ساختند کمال تشکر را دارم.