نارنگی پیش مرگ میوهای شب عید!

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، درشتی پرتقال های تامسون شمال این روزها از محبوبیت این میوه دلخواه زمستانی کاسته ، شاید برای کسانی که تا همین چند سال پیش خرید پرتقال درشت را نوعی با کلاسی می دانستند و ظرف پذیرایی میوه خود را با پرتقال درشت مزین می کردند این روزها خرید پرتقال کیلویی دستکم پنج تا شش هزار تومانی که هر کیلو از آن بین دو تا سه عدد پرتقال در میاد کمی دشوار باشه.
مسئول یکی از غرف میوه فروشی در میدان میوه و تره بار قزل قلعه تهران می گوید:" بیشتر پرتقال های عرضه شده به بازار این روزها درشت تر از حد معموله ، این پرتقال ها بازار کمتری نداره ، مردم با شک و تردید به این پرتقال ها نگاه می کنند، برخی بخاطر قیمت اون و برخی هم فکر می کنند در تولید این پرتقالها سم یا کود خاصی استفاده شده "
کمی اون طرف تر در این میدان ، شاهد بگو مگوی متصدی فروش با یک خانم بودم، فروشنده مانع از جداکردن میوه ها می شد و اون خانم هم اعتراض می کرد.
فروشنده می گفت :" جداکردن میوه ممنوعه؛ طبیعیه که پرتقال های ریز مشتری بیشتری داره و این خانم می خواد جنس ما را خراب کنه"
خانم هم گفت:" آقا شما رو به خدا آخه این پرتقال به این درشتی رو اگر تو ظرف میوه بگذاری کسی روش می شه یک پرتقال نیم کیلویی رو برداره، اصلا زشته و..."
اکبری معاون سازمان میادین میوه و تره بار می گوید: امسال سال نیاور باغات مرکبات است و بخش عمده محصول پرتقال شمال در امسال درشت است ،عرضه کنندگان اغلب ترجیح می دهند محصولی را که مشتری بیشتری دارد در روزهای پایانی سال عرضه کنند؛ با این حال این روزها بیشتر پرتقال عرضه شده به بازار درشت است ."
اما این همه ماجرا نیست چرا که روند تغییر ارقام موجود در باغات مرکبات با هدف تامین نظر مصرف کننده گان چند سالی است که شروع شده است ، چرا که تا چند سال پیش مردم خواهان پرتقال های درشت و آبدار تامسون بودند لذا این موضوع تولیدکنندگان ارقام محلی پرتقال در استان های شمالی  را به دلیل تغییر ذائقه مصرف کنندگان و تمایل مردم به خرید پرتقالهای درشت تامسون مجبور کرد تا باغات خود را متناسب با تقاضای بازار تغییر دهند .
شاید کمتر مسافری در  استانهای شمالی در سال های اخیر هنگام تردد در جاده های بین استانی این مناطق شاهد کامیون های حامل درختان قطع شده مرکبات نبوده باشد، درختانی که جای خود را به ارقام جدید پرتقال تامسون دادند ، تا تولید با تقاضای بازار منطبق شود، هر چند که هزینه این رویکرد تعطیلی برخی از کارخانه های تولید کنسانتره و آب میوه به دلیل کاهش شدید مواد اولیه بود.
به این ترتیب پرتقالها بزرگ و بزرگتر شدند، تا جایی که این روزها وزن هر پرتقال تامسون شمال به 450 تا 500 گرم رسیده ، برخی باغداران شمال نام آنها را پرتقال خانواده یا سلطان مرکبات گذاشته اند.
رئیس خانه کشاورز ایران به خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما می گوید "در حال حاضر دستکم 35 درصد باغات پرتقال استان مازندران به کشت تامسون اختصاص دارد، البته این به معنای اختصاص 65 درصد باقیمانده باغات به ارقام محلی نیست، چرا که این میزان نیز بین دیگر ارقام جدید پرتقال توزیع شده است و کمتر شاهد تولید مرکبات بومی هستیم."
دکتر بیابانی رشد بی رویه تغییر باغات و فقدان نظارت در عرضه نهال های پیوندی را یکی از عوامل تغییر ناهمگون محصول پرتقال شمال عنوان کرد و گفت:"متاسفانه مراکز غیر رسمی به عرضه گسترده نهال های پیوندی اقدام می کنند ، نهال هایی که شاید با شرایط آب و هوایی شمال ایران چندان منطبق نباشد و نتیجه این بی تدبیری عرضه پرتقال هایی با وزن بیش از 500 گرم است".
علی ملکی ، یکی از باغداران  "تنکابن" در مصاحبه تلفنی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما می گوید:" امسال سال نیاور باغات پرتقال بود و تعداد شکوفه های درختان کم بود لذا درخت همه قوت خود را صرف تولید تعداد محدودی پرتقال کرد و همین امر باعث شده تا پرتقالهای تامسون امسال خیلی درشت شود."
این باغدار می افزاید: "درشتی بیش از حد محصول امسال موجب شده تا پرتقال های تامسون بازار صادراتی خود را از دست بدهد ضمن اینکه امکان نگهداری این محصول برای روزهای پایانی سال هم وجود نداشته باشد چرا که در صورت فاسد شدن این محصول درشت ، حجم زیادی از سرمایه دلالان از بین می رود لذا پرتقالهای درشت کمتر در انبارها ذخیره شده است"
این باغدار می گوید:"  اگر چه باغداران از نظر وزنی در مقایسه با سال پیش محصول کمتری برداشت نکردند، اما این نوع پرتقال در بازار داخلی به راحتی به فروش نمی رسد. "
حسن متقی کارشناس امور باغبانی نیز با تایید تجربه این باغدار شهسواری می گوید :"علت درشتی میوه پرتقال تامسون در امسال ، کاهش گل دهی درخت است چراکه وقتی گل دهی درخت کاهش می یابد ، استعداد میوه دهی درخت هم کم می شود و تغذیه عادی میوه به هم می خورد که نتیجه آن درشتی محصول است. "
وی هرس به موقع درخت ، آبیاری مناسب و مساعد بودن شرایط جوی را به عنوان عوامل تاثیرگذار برای گل دهی منظم درخت عنوان کرده و می گوید:"در صورت انجام مدیریت صحیح باغبانی، می توان از کاهش گل دهی درخت و در نتیجه درشتی بیش از حد محصول جلوگیری کرد."
دکتر گل محمدی رئیس موسسه تحقیقات مرکبات در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما علت اصلی پدیده درشت شدن محصول پرتقال شمال در سال جاری را اینگونه توضیح می دهد:"علت اصلی این پدیده شکسته شدن درختان براثر برف و یخبندان شمال در سال گذشته بود؛ بر اثر این خسارات از یک طرف و شرایط مناسب آب و هوا ، درخت میوه تمامی توان خود را صرف پرورش گل های موجود کرده لذا محصولات تولید شده امسال بسیار درشت شده است."
این مسئول تحقیقاتی وزارت جهاد کشاورزی ضمن تکذیب برخی شایعات مبنی بر بکارگیری برخی سموم و کودهای غیرمجاز در تولید مرکبات می گوید:برخی ورود ارقام جدید به مرکبات را عامل درشت شدن محصول مرکبات امسال معرفی می کنند که این امر به هیچ وجه صحیح نیست چراکه چنین اتفاقی به هیچ وجه طی یکسال امکان پذیر نیست ."
وی می افزاید :" همه مصرف کنندگان در سال گذشته شاهد بودند که محصول مرکبات در اندازه های متوسط و قابل قبول بود ولی محصول امسال به دلیل سرمازدگی در زمستان با این مشکل مواجه شده است ."
رئیس موسسه تحقیقات مرکبات در پاسخ به این سوال که آیا ریزش گل درختان پرتقال به دلیل شیوع نوعی قارچ در باغات پرتقال بوده یاخیر؟ می گوید: ریزش گلها در باغات بسیار طبیعی است طوری که دو تا پنچ درصد گلهای هر درخت به میوه تبدیل می شود لذا نمی توان تنها عامل ریزش گل درختان پرتقال را فقط ناشی از آفت دانست ."
وی می افزاید :" امسال نیمی از باغات شمال که به دلیل سرما و یخبندان دچار شکستگی درختان شده اند محصولی درشت به بازار داده اند ، این محصول با اندازه بزرگ کمتر شانسی برای صادرات خواهد داشت؛ اما توصیه من این است که مردم پرتقال های امسال را خانوادگی مصرف کنند ."
در همین حال یحیی ابطالی معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران در این زمینه می گوید:" تغذیه نادرست باغ مرکبات عامل درشتی بیش از اندازه میوه پرتقال تامسون است و اگر مدیریت تغذیه در باغ مرکبات به صورت کارشناسی دنبال شود این مشکل به وجود نخواهد آمد.
وی می افزود: در یک دهه گذشته که نوسازی و احیای باغ های مرکبات در مازندران گسترش یافت، کاشت رقم پرتقال تامسون ناف دار، بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران با تاکید بر این که پرتقال درشت، عامه پسند نیست، گفت: با همکاری تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ، امسال هشت رقم جدید مرکبات به باغداران مازندران معرفی شد.
معاون سازمان جهاد کشاورزی مازندران گفت : روند رو به توسعه باغ های مرکبات، تغییر الگوی کشت سنتی به شیوه جدید، روش های جدید کود دهی و آبیاری و بهره گیری از گونه های اصلاح شده بیانگر رضایت و تمایل باغداران از باغداری است. "
این در حالی است که دکتر بیابانی رئیس  خانه کشاورز ایران می گوید :" بسیاری از باغداران از تبدیل باغات خود پشیمان هستند چراکه پرتقالی پرتقال 500 گرمی با قیمت های فعلی خواهان ندارد . تصور کنید دوتا پرتقال یک کیلو!"
وی می افزاید":بسیاری از باغداران درصدد تبدیل باغات خود هستند و با کاشت ارقام جدید در کنار باغات موجود به تدریج باغات خود را بازسازی می کنند."
رئیس خانه کشاورز می گوید:"ورود افراد غیر حرفه ای و سودجو در سال های گذشته در امر تولید و توزیع نهال موجب شده تا باغات جدید آینده چندان مشخصی نداشته باشد و همین امر به یک به هم ریختگی در تولید مرکبات منجر شده است."
مهندس طهماسبی معاون باغبانی وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه به خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما گفت : "ساماندهی نهالستان ها با هدف شناسنامه دار کردن نهالها و توزیع نهال با کیفیت به باغداران یکی از برنامه های این وازاتخانه برای حفظ سرمایه تولید کنندگان است ."
وی می گوید:" هم اکنون سالانه 90 میلیون نهال در کشور از طریق نهالستان های رسمی و غیر رسمی تولید و توزیع می شود که نزدیک به 12 میلیون نهال از این تعداد در 470 نهالستان رسمی عرضه و بقیه در نهالستان های غیر مجاز تولید و عرضه می شود که ساماندهی این وضعیت هدف ما است ."
طهماسبی امیدوار است با اجرایی شدن این طرح تمامی نهال های مورد نیاز باغداران در قالب 10 تا 12 نهالستان در سراسرکشور تامین و توزیع شود ."