افزودن ۳۰ میلیارد متر مکعب آب با استفاده صحیح از آب باران و کاهش تبخیر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، پرویز گرشاسبی، معاون برنامه ریزی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور گفت: با تکیه بر دانش و توانایی سرزمین خود می‌توانیم آب بارانی که بر روی کشور می‌بارد به منابع آبی خوب تبدیل کنیم و چون ما روی سطوح باران گیر در کشور زیاد کار نکرده‌ایم حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از این آب‌ها تبخیر می‌شود.

او گفت: در هر هکتار سطوح آبگیر باران سالانه ۷۰۰ متر مکعب آب جمع آوری و ذخیره می‌شود که ارزش اقتصادی آن حدود ۳۱ هزار و ۵۰۰ میلیون تومان است. 

گرشاسبی افزود: آبخیزداری در ایران قدمتی هزار ساله دارد و عمدتا در جنوب کشور اجرا می شد که آثار آن در بندر سیراف و چابهار دیده می‌شود.

معاون برنامه ریزی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور بیان کرد: آب یک موضوع با ارزش در مناطق گرم و خشک است و حتی در مناطق شمال کشور بحث‌های جدید آبخیزداری مطرح است که از سردهنه‌ها به عنوان آب بند‌ها برای کشاورزی در شالیزار استفاده می‌شود.

گرشاسبی گفت: با توجه به اینکه که شمال کشور منطقه پربارشی است، اما در فصول بعد از خرداد با کم بارشی می‌شود بنابراین آب بند‌ها در رودخانه‌هایی که همیشه در سال خروشان هستند این آب‌ها را برای برای شالیزار‌ها ذخیره می‌کنند.

او در ادامه افزود: سطوح آبگیر باران یعنی جایی که ما مستقیم از آب باران آب استحصال کنیم و سطوح آبگیر باران جزیی از آبخیزداری است و اگر ما می‌گوییم ۳۳ میلیون هکتار آبخیزداری در کشور انجام شده است ۵۰ درصد آن شامل سطوح آبگیر باران است.

معاون برنامه ریزی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور گفت: استحصال آب بستگی به نوع بارش، منطقه، عملیات دارد که ما در بعضی از جا‌ها می‌توانیم صددرصد آب استحصالیه باران را ذخیره کنیم مانندپشت بام خانه‌ای می توانیم این کار انجام دهیم و اما در مناطق دامنه ها، اراضی کشاورزی و منابع طبیعی بستگی به شیب و جنس خاک و نوع بارش دارد و در بعضی از جا‌ها ما صد در صدباران مستقیم می‌گیریم مثل اراضی کشاورزی و باغ های تراس بندی شده  که آبی از آن خارج نمی شود و  هر چی ببارد نفوذ و قسمتی تبخیر می‌شود.

گرشاسبی افزود: ما میتوانیم به طور متوسط  چیزی حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد بارش‌ها رو بگیریم و استحصال کنیم.

او افزود: در یک عرصه پخش سیلاب که  ایستگاه آبخوان داری هست ما وقتی که میزان نفوذ را می‌خواهیم محاسبه کنیم هم باران مستقیم که بر روی این عرصه آبخوان باریده است  و هم آبی که از داخل رودخانه به آن وارد کردیم ، محاسبه می‌کنیم.

معاون برنامه ریزی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور اضافه کرد: تجربه جهانی نشان می دهد بهترین کاربرد استفاده از استحصال آب باران در مناطق شهری است و ما نبایدآب مورد نیاز پوشش گیاهی شهر‌ها را از آب چاه‌های تامین کنیم، در کشور‌های موفق، شیب‌ها جوری طراحی شده است که آب باران، پوشش گیاهی شهر‌ها را تامین می‌کند و ما هم بایدبرای همین موضوع  برنامه ریزی بکنیم.

او گفت: امروزه در مناطقی از جهان در منازل مسکونی آب باران را ذخیره و به عنوان آب شرب استفاده می‌ کنند.

گرشاسبی بیان کرد: سطوح آبگیر باران را در مناطق خزری کشور می‌توانیم مانور بدهیم آن هم به دلیل بارش‌های زیاد آنجا است، اما در مناطق جنوبی کشور به علت کمی باران و تبخیر زیاد امکان مانور کم است، اما در این مناطق هم از روش‌های سنتی برای ذخیزه آب باران استفاده می‌شود.

معاون برنامه ریزی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور توضیح داد: با انواع عملیات خاکی، سیمانی، پوشش‌های ورقی می‌توان سطوح آبگیر باران ایجاد کرد که در کشور چین این کار‌های برای ذخیره آب شرب انجام می‌شود.

او گفت: در مناطق بارانی و در مناطق بیابانی به ویژه در بحث احیاء منابع طبیعی ما سطوح آبگیر باران را با پیتینگ، چاله و تشتک برای کشت نهال‌های بیابانی احداث می‌کنیم برای مثال در استان اصفهان با استفاده از آب باران تعداد اصل تاغ در مناطق بیابانی باید نود اصله باشد که دیگر نیازی به آب وارداتی نیست یعنی نود اصل کشت می کنیم با آب و باران می‌تواند به زندگی خود ادامه دهند.

گرشاسبی افزود: کشور ما گرم و خشک هست و بارش‌ها اعتدالی ندارد و کم و زیاد می شود بنابراین هنر استحصال مستقیم آب باران که به آن می‌گوییم سطوح آبگیر باران باید در تکنیک‌های مختلف در همه جای کشور توسعه پیدا کند.

او گفت: ما در قانون بهینه سازی آب شرب شهری و روستایی در بند(ب) ماده ۷ این قانون اشاره‌ای کرده به بحث‌های سطوح آب گیر باران و کار‌های آبخیزداری و چندین ماده بعدش اشاره شده است که ما حتی در مناطق شهری، شهرداری ها، وزارت نیرو و سازمان نظام مهندسی مسکن چه کاری باید بکنیم که به استناد آن قانون ما در استان مرکزی یک شهر جدیدی را شناسایی می‌کنیم که از مرحله طراحی شهر جدید بحث سطوح آبگیر باران با وزارت شهرسازی و نماینده مجلس استان مرکزی داریم طراحی می‌کنیم که بعضی از کشور‌ها سال‌ها روی این قوانین محکم دارند کار می‌کنند مثل کشور اردن که یک کشور خشک است با آب باران در محیط شهری و محیط غیر شهری چه برنامه‌هایی را دارند انجام می‌دهند.

معاون برنامه ریزی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور اضافه کرد: اجرای برنامه جمع آوری آب باران در شهر‌های قدیمی مشکل است که باید برای جمع آوری آن کار کارشناسی و برنامه‌های جدیدی داشته باشیم تا بتوانیم آب باران را ذخیره و برای تامین فضای سبز و موارد دیگر از ان استفاده کنیم.

او گفت: وزارت نیرو، جهادکشاورزی و مسکن و شهر سازی در حال تلاش و برنامه ریزی برای جمع آوری آب باران درمناطق شهری و غیر شهری هستند.